Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), 2025-2026 dönemine ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. OSD Başkanı Cengiz Eroldu’nun açıkladığı veriler, sektörün bir yandan tarihinin en güçlü ihracat performanslarından birini sergilerken, diğer yandan yapısal risklerle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Türkiye otomotiv sanayi, 2025 yılında 41,5 milyar dolarlık ihracatla bugüne kadarki en yüksek seviyesine ulaştı. Toplam ihracattan alınan pay yüzde 17,6’ya yükselirken, otomotiv sektörü bir kez daha Türkiye’nin ihracat lideri oldu. Hafif ticari araç ihracatı 435 bin adetle rekor kırarken, otobüs ve minibüs üretiminde de 12 bin 655 adetle en yüksek ihracat rakamı yakalandı. Ancak tablo her yönüyle olumlu değil. Eroldu, otomobil tarafında süregelen dengesizliğe dikkat çekerek, “Türkiye hâlâ otomobilde ithalatçı bir ülke konumunda. 2025 yılında otomobil dış ticaret açığı 7,7 milyar dolar seviyesinde” dedi. Yerli üretimin iç pazardaki payının da yüzde 29’a gerileyerek tarihinin en düşük seviyesine indiğini vurguladı.

Kapasite arttı, kullanım düştü

OSD verilerine göre Türkiye’de otomotiv sanayinin toplam üretim kapasitesi 2025’te 2,2 milyon adede çıkarıldı. Ancak kapasite kullanım oranı yüzde 67’de kaldı. Eroldu, bu oranın rekabetçilik açısından yeterli olmadığını belirterek, “Yatırım yapıyoruz ama bu kapasiteyi daha verimli kullanmamız şart” dedi. Traktör üretiminde kapasite kullanımının yüzde 35’e kadar düşmesi ise tarım sektöründeki daralmanın sanayiye yansıması olarak öne çıktı.

Toplam üretim 2025’te yüzde 4 artışla 1 milyon 419 bin adede ulaştı. Araç ihracatı ise yüzde 4,4 artarak 1 milyon 58 bin adet oldu. Buna karşın sektör, kur-enflasyon dengesizliği nedeniyle rekabetçilik kaybı riskiyle karşı karşıya.

‘Made in EU’ riski masada

OSD üyeleri 2025 yılında Türkiye’de toplam 1 milyar 195 milyon dolarlık yatırım gerçekleştirdi. Ford Otosan, Oyak Renault, Tofaş ve Hyundai’nin yeni model ve elektrikli araç yatırımları, 2026 sonrasında üretim ve ihracata olumlu katkı sağlayacak adımlar olarak değerlendirildi. Otomotiv sanayinin Ar-Ge tarafında da güçlü bir performans sergilediğini belirten Eroldu, Ar-Ge ihracatının yüzde 33 artışla 294 milyon dolara yükseldiğini açıkladı. Toplantının öne çıkan başlıklarından biri de Avrupa Birliği’nin gündemindeki “Made in EU” düzenlemesi oldu. Eroldu, bu yaklaşımın Türkiye için yönetilmesi gereken bir risk taşıdığını belirterek, “Türkiye’siz bir Avrupa otomotiv sanayinin ayakta kalması zor. Karşılıklı ve dengeli bir yapı söz konusu” dedi.

‘Montaj için gelecek üretimleri doğru bulmuyoruz’

2026 beklentilerine ilişkin konuşan Eroldu, Avrupa pazarındaki yavaşlama sinyallerine rağmen yeni yatırımların devreye girmesiyle 2025’te yakalanan performansın korunabileceğini ifade etti. “Biz Türkiye’de yalnızca montaj için gelecek olan üretimleri doğru bulmuyoruz” diyen OSD Başkanı Eroldu, “Türkiye’den tedarik yapılması ve yine ülkemizde ARGE yapılması lazım. İhtiyacımız olan katma değerli üretim ve ARGE merkezleriyle Türkiye’nin gelişimine daha fazla destek sağlayacak yapılanmalar. Yalnızca burada montaj yapacak bir tesis ise bence ülkeye büyük katma değer sağlayacağını düşünmüyoruz” açıklamasını yaptı.

İstanbul’da düzenlenen toplantıda gazetecilerle bir araya gelen Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Eroldu, “Türkiye’deki otomotiv üretim kapasitesi de 2,2 milyon adede ulaştı. Buna mevcuttaki 175 bin adetlik Togg’u da ilave ettiğimiz zaman aslında bugün Türkiye’de 2,4 milyona yaklaşan bir kapasite olduğunu görüyoruz. BYD ve Chery yatırımlarıyla fabrika üretime geçtiğinde bu ilave 300-400 bin adet demek. Böylece kurulu kapasitemiz 2.7-2.8 milyona çıkacak. Ayrıca otomotiv sanayi 1,2 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirirken, son 10 yılda yatırımlarımızın toplamı 10 milyar dolara ulaştı” dedi.

YENİ BİR DENGE KURULUYOR

Türkiye pazarına giren BYD ve Chery gibi Çinli markaların etkilerini değerlendiren Eroldu, “Türkiye’nin hem üretim hem de satış pazarı olarak önemi arttı. Nitekim Çin’deki büyük üretim kapasitesi fazlası, şirketleri yurtdışına yönlendiriyor. Ülkede 450’ye yakın fabrika ve yaklaşık 150 marka bulunuyor. Öncelikle Çin, doğrudan yatırım yapmadan ihracatla girmeyi tercih ediyor. Fakat Türkiye’nin uyguladığı vergi duvarları bu yatırımları tetikledi ve aslında alınan kararların ne kadar yerinde olduğunu gördük’ diye konuştu. Küresel otomotiv pazarında yeni bir denge arayışının sürdüğünü dile getiren Eroldu, “Avrupa ve Amerika’nın Çin’e kapılarını kapatması yeni pazar arayışlarını doğuruyor. Türkiye, Fas ve Mısır gibi ülkelerde Çinli markaları daha çok göreceğiz” açıklamasını yaptı.

İÇTEN YANMALI ARAÇLAR PARA KAZANDIRIYOR

Elektrikli araçlara geçiş sürecinin dünyada farklı hızlarda ilerlediğini belirten Eroldu, “Elektrikli araçlara olan yönelim sürse de, ana üreticiler yeniden içten yanmalı motorlara odaklandı. Bugün markalar yeni benzinli motorlar geliştiriyor. Türkiye pazarında da birçok markanın elektrikli, hibrit ve benzinli olmak üzere üçlü opsiyon sunduğunu görüyoruz. Kârlılık açısından da içten yanmalı motorlar hem Türkiye’de hem Avrupa’da önde. Renault CEO’su Luca de Meo’nun da dediği gibi; ICE’dan para kazanılıyor. O yüzden ICE üretimi sürmeli. Nitekim hibrit araçlar tüketici gözünde hâlâ yeterli değeri görmüyor. Yakıt tasarrufu yeterince hissedilmiyor” ifadelerini kullandı.

İstanbul’da düzenlediği basın toplantısında gazetecilerle bir araya gelen Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Albert Saydam, 2023 yılı değerlendirmesi, hedefleri ve beklentileriyle ilgili açıklamalarda bulundu. TAYSAD Başkanı Saydam, “Üye sayımız 520’lere ulaştı ve otomotiv tedarik sanayinin yüzde 85-90’ını temsil ediyoruz. Hedefimiz 2030’da dünyanın ilk 10 üreticisi arasına girmek. Bu noktada 34 ülkede 200’ün üzerinde yatırımımız var. Toyota da plug-in hibrit motorlu aracı imal ederken Türk tedarik sanayi kullanılıyor” dedi.

YATIRIM İÇİN BİRDEN FAZLA ÇİNLİ FİRMAYLA GÖRÜŞÜYORUZ

“Toyota, Avrupa’ya yönelik ürettiği aracın motorunu Türkiye’de üretiyorsa, bu otomotiv tedarik sanayimizin gücünü gösterir” diyen Saydam, “Son 2-3 ayda yaşanan Kızıldeniz’deki sorun ve öncesinde de Avrupa Birliği’nin Çinli otomotiv markalarına getirmiş olduğu yüzde 30’luk vergi, Türkiye’ye olan ilgilerini artırdı. Hatta şu anda birden fazla Çinli firmayla görüşüyoruz. 1 milyon adetlerde bir iç pazar, Avrupa’yla Gümrük Birliği sözleşmesini yenileyecek olan bir ülke ve güçlü bir otomotiv birikimi. Yatırım herkesin faydasına olur” ifadesini kullandı.

ANA SANAYİ VE TEDARİK SANAYİ TEKRAR MASAYA OTURMALIYIZ

Özellikle ana sanayi yatırımı beklediklerini söyleyen Saydam, “Fakat ana sanayi ile tedarik sanayinin tekrar masaya oturması lazım. Nasıl otomotiv sektöründe kırıcı teknolojiler, dijital dönüşüm ve iş yapış tarzında bir dönüşüm varsa, sağlıklı ilerlememiz için 10 sene önce imzalanmış sözleşmelerin de değiştirilmesi lazım. Çünkü finansman maliyetleri, ödeme vadeleri, işçilik maliyetleri, enerji maliyetleri her şey değişti. Dünyada kartlar yeniden dağıtılıyor ve yeni kurallar koyuluyorsa, biz de diyoruz ki istikrarı tesis edelim” açıklamasını yaptı.

ÖTV VE MTV YAPISINI GÖZDEN GEÇİRMELİYİZ

İç pazardaki durumla ilgili soruya da cevap veren Saydam şunları söyledi: “Bu konu, benim ihtisas, TAYSAD’ın da ana konusu değil ama satışlar 2023’te 1.2 milyonu adeti geçtiyse demek ki bazı şeyleri doğru yaptık. Bu başarı bizi 4 sıra birden atlattı ve dünyada 14’üncü olduk. Bu kadar ambargo ve tedarik sorunu yaşayan İran gibi bizim de pazarı 1 milyonun üzerinde tutmamız lazım. O yüzden araç yapısındaki değişim gibi ÖTV ve MTV yapısının gözden geçirilmesi gerekiyor. Otomotiv sanayimiz, ekonomimiz ve ülkemiz için önemli.”

FABRİKA KURMAYA EN YAKIN ÇİNLİ SKYWELL

Türkiye otomotiv pazarı 2023 yılında Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre toplam 1 milyon 232 bin 635 adet gibi rekor bir satışla yılı kapattı. İç pazardaki potansiyel, üretim ve ihracat kabiliyeti Çinli firmaları da Türkiye’ye çekti. Şu anda BYD, Chery, DFSK, Hongqi, LeapMotor, MG, Seres, Skywell ve ODMD listesinde yer almayan Voyah satış yapan Çinli markalar. Bu markalardan Skywell, 15 ülkeye ve İngiltere’ye yaptığı operasyonları Ulu Motor’a bıraktı. Aynı zamanda Skywell, Türkiye’de batarya üretim merkezi açmasının yanı sıra otomobil fabrika kurmak için de başvuru yaptı. Hali hazırda Bilişim Vadisi’nde ofis kuran Skywell, Türkiye’de fabrika kurmaya en yakın Çinli firma…