Şarj ünitesi markaları eleştirilerin odağında

Türkiye’de ve dünyada hızla artan elektrikli araç satışları, otomotiv markalarının stratejilerinde yaptığı değişikliklerle biraz yavaşlasa da, satın alma iştahı değişmedi. Geçtiğimiz yıl Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği’nin (ODMD) açıkladığı verilere göre ülkemizde 190 binden fazla elektrikli araç satıldı. Yine en son açıklanan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) raporuna göre elektrikli araç şarj soket sayısı 38 bin 808 adete ulaştı. Yerli elektrikli otomobil markamız Togg’un iki modelle pazarda yer alması, 2026 yılında satışların daha da artacağını gösteriyor.

TRUGO’NUN YÜZDE 30 ZAMMI ÇOK ELEŞTİRİLDİ

Vatandaşlar açısından elektrikli araç satın almada ki en önemli karar maliyet. İçten yanmalı bir otomobile göre enerji maliyetinde önemli bir avantajı sağlayan elektrikli araçlar, son dönemde yapılan düzenleme ve zamlarla, şikayetlerin odağına yerleşti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemeyle konut aboneleri için yıllık elektrik tüketim limiti 4.000 kilovatsaate düşürülürken, yeni yılla birlikte birçok elektrikli şarj ünitesi markası da fiyatlarını yukarı yönlü artırdı. Özellikle Togg’un şarj altyapı markası Trugo’nun yüzde 30’a varan zam yapması, elektrikli araç sahipleri tarafından çok tepki çekti.

TOPLAM MASRAF 1359 TL

Bu noktada Eşarj, Trugo ve ZES markası elektrikli araç sahipleri tarafından eleştirilerin merkezinde. Vatandaşlar, özellikle Trugo’nun daha uygun fiyatlı olması gerekirken yüksek oranda zam yapmasına anlam veremedi. Trugo hızlı şarj hizmetinin birim fiyatı 15,36 TL/kWh iken, ZES’in birim fiyatı 16,49 TL/kWh. Elektrikli aracınızı şarj ettikten sonra fiyat hesaplaması ise şöyle yapılıyor: Tüketilen enerji veya bataryanın boyutu (kWh) ile elektrik fiyatı (TL/kWh) çarptığınızda ortaya ödeyeceğiniz rakam ortaya çıkıyor. Bu hesaplamaya göre Trugo’dan şarj hizmeti alan bir sürücünün tam dolu bataryaya ödeyeceği toplam miktar 1359 TL.

SON ZAMLAR MALİYETİ EŞİTLEDİ

Özellikle kış şartlarında menzilin düşmesiyle tam dolu bataryası 500 km menzil veren aracın, gideceği mesafe ortalama 300-350 km’ye düşüyor. Bu durum içten yanmalı motora sahip otomobilleri daha avantajlı hale getiriyor. Tüm bu durumlarla ilgili gazetemize açıklamalarda bulunan Türkiye’nin en büyük elektrikli araç sahibi topluluklarından olan Elektrikli Araç Topluluğu yöneticilerinden gazeteci Adem Eyüpoğlu, “Avrupa’da uygulanan teşvik paketlerinin çoğu ülkemizde uygulanmadı. Bunlardan birisi de şarj maliyetleri. Sürücülerin elektrikli otomobillerini evden ya da dışarıdan daha uygun şarj etmesi gerekirken, biz maalesef son zamlarla birlikte yakıt maliyetini kilometre başı maliyetine eşitlemiş olduk” dedi.

‘ELEKTRİKLİ ARAÇLAR EN PAHALISI OLACAK’

“Yani bir elektrikli aracın ve bir benzinli otomobilin 100 km’deki yakıt maliyetleri artık eşitlendi” diyen Eyüpoğlu, “Bir sonraki elektrik zammında bu maliyet benzini geçmiş olacak. Biz hiçbir zaman zamma karşı olmadık ama yapılan zamlar benzinli araçların daha avantajlı hale gelmesini sağlıyorsa burada bir sorun var demektir. Hem devlet olarak hem de şirketler olarak bu konunun üzerine daha çok eğilmemiz gerektiğini düşünüyorum. Yeni bir elektrik zammında göreceğiz ki EV’ler bütün araçlar arasında en pahalı yakıt maliyetine sahip olan otomobiller olarak öne çıkacak. Böyle bir durumda hiç kimseye elektrikli aracın avantajını anlatamayız ve uzun vadede satışları da olumsuz etkileyecektir” açıklamasını yaptı.

BAZI ŞARJ İSTASYONU MARKA VE ÜCRET TARİFELERİ

ZES:

– AC (22 kW)  : 9,99 TL/kWh

– DC (180 kW’ın altı)  : 12,99 TL/kWh

– HPC (180 kW – 720 kW arası)         : 16,49 TL/kWh

TRUGO:

– AC (22 kW ve altı)   : 9,95 TL/kWh

– DC (150 kW’a KADAR)     : 13,78 TL/kWh

– DC (150 kW ve üstü)           : 15,36 TL/kWh

EŞARJ:

– AC    : 9,90 TL/kWh

– DC    : 13,50 TL/kWh

WAT MOBİLİTE:

– AC (22 kW ve altı)   : 9.99 TL/kWh

– DC (180 kW ve üzeri)          : 14,49 TL/kWh

VOLTRUN:

– AC    : 9,90 TL/kWh

– DC    : 12,90 TL/kWh

EN YAKIT:

Tüm cihazlarda           : 14,90 TL/kWh

OTOPRİZ:

– AC (22 kW ve altı)   : 9,90 TL/kWh

– DC (30 kW ve üstü) : 12,50 TL/kWh

ASTORŞARJ:

– AC    : 9,49 TL/kWh

– DC    : 12,49 TL/kWh

OTOJET:

– AC (22 kW ve altı)   : 10,49 TL/kWh

– DC    : 13,99 TL/kWh

SHARZ.NET:

– AC (22 kW’a kadar)          : 9,29 TL/kWh

– DC (60 kW’a kadar) : 10,99 TL/kWh

– DC (480 kW’a kadar)           : 11,99 TL/kWh

Türkiye’de otomotiv sektörü hızla elektrikli çağa geçerken, sürücü adaylarına verilen eğitim hâlâ 20 yıl öncesinin araç teknolojisine göre işleniyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın belirlediği ehliyet müfredatında, “yağ filtresi, karbüratör, debriyaj balatası” gibi artık elektrikli otomobillerde bulunmayan parçalar öğretiliyor. Ehliyet sınavlarında da “yakıt sistemi arızası nasıl anlaşılır?”, “motor yağı eksildiğinde ne yapılır?” gibi sorular yer almaya devam ediyor. Ancak batarya yönetimi, şarj güvenliği ya da menzil optimizasyonu gibi konular henüz müfredata girmedi.

Elektrikli çağ başladı ama müfredat analog kaldı

Sürücü kursu eğitmenleri, bu durumun eğitim sisteminin teknolojiye ayak uyduramadığının göstergesi olduğunu belirtiyor. Eğitmenler, “Artık trafikte sessiz, tek pedalla hızlanan, debriyajsız araçlar var ama biz hâlâ içten yanmalı motorun çalışma prensibini anlatıyoruz. Müfredat güncellenmediği için elektrikli araçlar ne teorik derslerde yer alıyor ne de sınavlarda soruluyor” açıklamasını yaptı. Uzmanlara göre bu eksiklik, geleceğin sürücülerini elektrikli araç teknolojisine yabancı bırakıyor ve trafik güvenliğini olumsuz etkileyebilir.

Sürücü adayları geleceğin trafiğine hazırlıksız

Elektrikli otomobillerin satış payı Türkiye’de yüzde 10’a yaklaşırken, her yıl yaklaşık 2 milyon kişi ehliyet sınavına giriyor. Bu kadar geniş bir aday kitlesinin batarya güvenliği, şarj istasyonu kullanımı veya sessiz araç farkındalığı gibi konularda hiçbir bilgi almadan trafiğe çıkması, eğitimciler tarafından ciddi bir boşluk olarak görülüyor. Elektrikli araçların ani tork tepkisi, rejeneratif frenleme sistemi ve ağırlık dağılımı, klasik araçlardan oldukça farklı. Bu da sürücülerin farklı refleksler geliştirmesini gerektiriyor.

Yeni nesil araç, eski nesil eğitim

Sektör temsilcileri, Milli Eğitim Bakanlığı’nın sürücü kursu müfredatına “Elektrikli Araç Modülü” eklemesi gerektiği görüşünde birleşiyor. Türkiye’nin 2030 elektrikli araç hedeflerine ulaşması için sadece üretim, satış ve şarj altyapısında değil, sürücü eğitiminde de dönüşümün başlaması gerektiği vurgulanıyor. “Bugün ehliyet alan biri, yarın direksiyonuna geçeceği aracın sistemini bilmiyor” diyen eğitmenler, “Bu tablo, sürdürülebilir ulaşım vizyonuyla çelişiyor” değerlendirmesinde bulundu.

500 katılımcının destekleriyle gerçekleştirilen ankette, elektrikli araçların bakım maliyetlerinden şarj istasyonu altyapısına değin, birçok soruya cevap arandı.

– Elektrikli araç seçiminde, hangi bölge üreticileri tercihiniz sorusunda, katılımcıların yüzde 45,1’i Avrupalı otomobilleri tercih ederken, yüzde 26,1’i Türk, yüzde 14,8’i Çin olarak cevap verdi.

– Katılımcıların yüzde 49,8’i elektrikli araçları güvenli bulurken; tehlike konusunda tüketicilerin kafa karışıklığı yaşadığı ve yarı yarıya bir ayrım olduğu ortaya çıktı.

– Türkiye’de potansiyel elektrikli araç kullanıcılarının çok büyük bir kısmının yolda kalma endişesi taşıdığını ortaya koyan bir başka anket sorusu, “Elektrikli araç sahipleri yolda kalıyor mu?” sorusuna yüzde 45,9 ile “Evet” cevabı verildiği dikkat çekti.

– Açık uçlu “Elektrikli araçta sürüş menzili kaç kilometre olmalı” sorusunda, tüketicilerin çoğunluğunun ortalama 800 kilometre menzil aradığı görüldü.

– Katılımcıların yüzde 40’ı şarj dolum süresinin 15 dakikayı, diğer yüzde 40’lık kesim ise 30 dakikayı geçmemesi gerektiğini belirtti.

Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği’nin (TAYSAD) 45’inci Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda açıklamalarda bulunan TAYSAD Yönetim Kurulu Başkanı Albert Saydam, “Bugün fiilen satışlarımızın, üretimimizin yüzde 50’den fazlasını 190 ülkeye ihraç eder duruma geldik. Sadece ihraç etmiyoruz, kapısında Türk bayrağı dalgalanan Bursa’da, İzmir’de, Kocaeli’de, Sakarya’da, Sivas’ta geliştirilmiş ürünleri, 200’e yakın tesiste yurt dışında üretiyoruz. Bu hepimizin gurur duyacağı bir tablo” beyanında bulundu.

ÜRETİMDE TAYLAND’I GEÇMEK KOLAY

Üretimde rekor senenin 2017 yılı olduğunu hatırlatan Saydam, “O zaman 1,7 milyon adedi aşmıştık ve böylece dünya üretimindeki payımız yüzde 1,8’e yükselmişti. Şu anda bir gerileme var. Üretimde rekabetçiliği veya pazarımızı kaybediyoruz. Satış ise 2017’de yaklaşık 1 milyondu. 2023’te 1 milyon 270 bin adedi geçerek dünyada satışlardaki payımız yüzde 1,4’e yaklaştı. Rekor senemizde 14’üncü sıradaydık. 2023’te 12’nciliğe çıktık. Esasında 2,3 milyon adetlik kurulu kapasitemizle, 10’uncu sıradaki Tayland’ı geçmek de çok kolay” diye konuştu.

YATIRIMDA BAŞKA ÜLKELER KONUŞULUYOR

“Ülkemizdeki geçen yılki 1 milyon 270 bin adedin üzerindeki pazarın büyük bir çoğunluğu ne yazık ki ithal araçlar” diyen Saydam, “Bunların bir kısmını yerli araçlara çevirmiş olursak kalıcı olarak pazarın büyüyeceğine inanıyoruz. İhracatta ise tedarik sanayi olarak olumlu bir tablo var. Fakat ihracatta rekabetçiliğimizi kaybediyoruz. Şu anda iş gücü maliyetlerimiz çeşitli nedenlerle artmış durumda ve o yüzden artık ülkemizle ilgili bazı yatırım kararları tartışıldığında sadece Bulgaristan, Sırbistan değil Çekya, Slovenya, Slovakya masada konuşuluyor” ifadesini kullandı.

BU HIZLA GİDERSE 6 MİSLİ LİTYUM İYON PİL GEREKLİ

Elektriklileşme ile 2050’deki sıfır emisyon hedefine ulaşılamaz çünkü elektriğin kaynağının yine büyük oranda fosil yakıtlardan oluştuğunu belirten Saydam, “Elektrikli araçlar bu hızla giderse, Uluslararası Enerji Geçiş Komisyonu’nun açıklamasına göre 2030’da bugünkünün 6 misli lityum iyon pile ihtiyaç duyulacak. Peki bunu karşılayacak kaynaklarımız var mı? Şu anda kobaltta yüzde 40, lityumda yüzde 30 eksiklik var. Yani mevcut teknolojide bir değişiklik olması şart. bize düşen seyirci olmak değil; yönetmen koltuğunda oturmak ya da başrolde oynamaktır” dedi.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İleri Araç Teknolojileri Araştırma Merkezi (İLATAM) ve Sürdürülebilir Mobilite İnisiyatifi (SMİ) tarafından hayata geçirilen Sürdürülebilir Mobilitenin Geleceği Zirvesi, İTÜ Maslak Kampüsü Süleyman Demirel Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Zararlı emisyon üretmeyen, sürdürülebilir ve çevre dostu elektrikli araç teknolojilerinin gelişimi için gerekli olan unsurların mercek altına alındığı zirvede konuşan SMİ Başkanı Hakan Doğu, 150 yıllık teknolojinin araçlarını kullanırken, bambaşka bir ekosistemin ortaya çıktığını belirtti.

OTOMOTİVDE TÜM KAVRAMLAR DEĞİŞTİ

İnsanlar bu yeni mobilite karşısında bilgiye aç olduklarını söyleyen Doğu, “Elektrikli araçlar devlet teşvikleriyle daha ulaşılabilir hale geldi ve hızla büyüyor. Öyle ki Türkiye’de 2022 yılında sadece 7 bin 500 elektrikli araç satışı gerçekleşirken, bu rakam geçtiğimiz yıl 75 bin adede ulaştı. Togg’un lanse edilmesiyle birlikte Türkiye de bu yarışta yerini aldı. Şimdi öyle bir noktadayız ki bütün ülkeler bir anda sıfır noktasına çekildi diye görülüyor. Otomotivde bildiğimiz bütün kavramlar değişti” değerlendirmesinde bulundu.

‘HER ŞEYİ SIFIRLAYIP YENİDEN DÜZENLEMELİYİZ’

Önümüzdeki dönemde Türkiye’nin önündeki en büyük sıkıntıyı, çok fazla elektrikli araç üretiminin olmaması olarak değerlendiren Doğu, “Dolayısıyla ülkemizdeki bu ekosistemi canlandırabilmemiz için bütün sanayi stratejimizden pazar stratejimize kadar her şeyi tekrardan sıfırlamamız, yeniden düzenlememiz gerekiyor. Bu tabii ki önümüzdeki dönemde bizim SMİ olarak katkı sağlamayı düşündüğümüz en önemli konulardan biri. Hedefimiz ülkenin yeni kurulacak mobilite ekosistemine katkı sağlamak” diye konuştu.

ÜRETİCİLER ARASINDA FİYAT SAVAŞI BAŞLADI

“Türkiye’de araçlar için ikinci el değeri çok önemli” diyen Doğu, “Goldman Sachs raporuna göre, önümüzdeki 5 sene boyunca elektrikli araçların pillerinin fiyatlarının bugün 100 iken 30’a hatta 20’ye düşmesi bekleniyor. Aracın maliyetinin yüzde 40’ını oluşturan pil teknolojisindeki bu ciddi düşüşler araç fiyatlarını çok ciddi bir şekilde daha da aşağı götürecek. Üreticiler arasında çok büyük bir fiyat savaşı başladı. Bir şey tanıtıyorsunuz, 2 sene sonra fiyatını yüzde 44 düşürüyorsun. Bu bizim klasik, otomotivde bildiğimiz iş modeli değil” ifadesini kullandı.

İlhanCARİ AÇIK ENERJİDEN DEĞİL TEKNOLOJİK CİHAZ İTHALATINDAN

Türkiye’de cari açığın asıl nedeninin enerji ithalatı olmadığını söyleyen İTÜ Elektrik Elektronik Fakültesi Dekanı ve İTÜ İLATAM Müdürü Prof. Dr. İlhan Kocaarslan da, “Enerjiyi en çok ithal eden Almanya, Japonya ve İtalya gibi ülkeler cari açık vermiyor. O zaman bizim cari açığımız nerden? Eğer biz enerjiyi kullanan teknolojik cihazları ithal ediyor olmasak ve tam tersine ihraç ediyor olsak tıpkı gelişmiş ülkeler gibi cari açığımız olur mu, olmaz. Bu cari açığın nedeni bu teknoloji” açıklamasını yaptı.

GENE, Chery’nin gelecekteki tasarım dili için çok önemli bir adım anlamına geliyor. 5 metre uzunluğa, 2 metre genişliğe ve 1,75 metre yüksekliğe sahip tam boy bir SUV olarak tüm ihtiyaçlara cevap veriyor. Arkadan menteşeli kapılar, elektrikli sürgülü bagaj kapağı ve ayrıca iki drone ile elektrikli kaykaylara sahip. Bunun dışında araçta dört adet geniş koltuk bulunuyor. Her bir koltuk kaydırılıp döndürülebiliyor. Kokpiti 27 inç büyüklüğünde kavisli bir kumanda ekranı domine ediyor.

İÇ VE DIŞ TASARIMDAKİ BAĞ

GENE iç tasarım açısından, dairesel askılı bir kabin tasarımı benimsiyor. Tasarım bileşenleri dairesel bir yapıda uygulanırken, hafif yapıya odaklanarak Chery’nin işlevsel estetiğini gözler önüne seriyor. Özellikle kapının açılmasıyla, GENE’nin iç ve dış tasarım arasındaki ‘bağı’ oluşturan ve böylece araca anında dinamizm ve teknoloji duygusu yükleyen “Chery Ring” oluşumu hemen görülüyor. Chery’nin yeni imajı ve GENE ile hayata geçirdiği “işlevsel” aile tasarım dili, geleceğin konsept araçlarının yeni tasarım trendine öncülük edecek.

Tüm bayi ağlarında elektrikli otomobillere uygun olarak yeniden yapılanmaya gidileceğini söyleyen Otomerkezi.net CEO’su Muhammed Ali Karakaş, “İkinci el ve sıfır kilometre tarafında elektrikli araç konusuna ağırlık verip yatırımlarımızı hızlandırıyoruz. Otomerkezi.net olarak elektrikli otomobil pazarına giriş yaparak Uzakdoğu’dan elektrikli otomobil üreten bir markanın distribütörlüğünü yapacağız” şeklinde konuştu.

Mercedes, ‘bugüne kadar geliştirdiği en verimli araç’ olarak tanımladığı Vision EQXX’i dijital ortamda tanıtımını gerçekleştirdi. Mercedes Vision EQXX, 0.17 Cd’lik rüzgar direnci ve bataryalarındaki enerjinin yüzde 95’e kadarını tekerleklere ulaştırabilmesiyle 1000 km’lik menzile ulaşabiliyor.

TEK ŞARJLA 1.000 KİLOMETRE

Dijital simülasyonlara dayanan gerçek yaşam koşullarında, 100 kilometrede 10 kWh’in altında tüketim ve tek bir şarjla 1.000 kilometrenin üzerinde menzil ile kWh başına 9.6 km’nin üzerinde verimlilik ortaya çıkıyor.

TÜM MALZEMELER ‘SIFIR ATIK’

İç tasarımda; mantarlardan vegan ipeğe, vegan deri alternatifi “Mylo”ya, Deserttex® adındaki toz haline getirilmiş kaktüs liflerinden üretilen hayvansız deri alternatifine, yüzde 100 bambu elyafından zemin halılarına, zemin veya kapı döşemelerinde de geri dönüştürülmüş atık pet şişe malzemelerine uzanan materyaller kullanılıyor.

ASİSTAN GÖREVİ GÖREN EKRAN

VISION EQXX içindeki kullanıcı arayüzü (UI) ve kullanıcı deneyimi (UX), kullanıcıları son derece duyarlı, akıllı ve yazılım odaklı bir geleceğe götürüyor. Ekran, iki A sütunu arasında 47,5 inçlik bir alanı kaplıyor. 8K çözünürlüğe sahip ince ve hafif LED ekran, sürücünün ihtiyaçlarına göre şekil değiştirerek, yolcularla ilgilenerek, yolculuğu lüks bir deneyime dönüştürüyor.