Türkiye’nin önde gelen online ikinci el araç platformlarından VavaCars, elektrikli araçların sıfır liste fiyatları ile ikinci el piyasasındaki ortalama satış fiyatlarını karşılaştıran kapsamlı bir inceleme gerçekleştirdi. İnceleme sonucunda iki pazar arasında ortalama yüzde 20,3 oranında bir fiyat farkı olduğu görüldü.  Elektrikli otomobil pazarının gelişen yapısı ve yeni teknolojilerin devreye girmesi, ikinci el değerlemesinde yepyeni kriterleri öne çıkarıyor. İçten yanmalı motorlarda fiyatı şekillendiren model yılı, donanım seviyesi, bakım, kilometre ve hasar geçmişi gibi unsurlar elektrikli araçlarda da önemini korurken; bu listeye batarya sağlığı, kalan batarya garantisi, menzil ve şarj kapasitesi de eklendi.

ÖTV stratejisi ikinci el fiyatlarını baskılıyor

Elektrikli araçların ikinci el kaderini çizen en büyük etkenlerden birini ise motor gücü ve vergi matrahına göre belirlenen ÖTV dilimleri oluşturuyor. İlgili modelin sıfır araç pazarındaki fiyat konumu ve tabi olduğu vergi dilimi, ikinci el değerinin oluşumunda doğrudan etkili oluyor.  Markaların araçlarını yüzde 25’lik vergi diliminde tutmaya yönelik fiyat ve versiyon stratejileri, sıfır araç fiyatlarının belirli eşiklerde kalmasını sağlarken, ikinci el fiyatlarının yukarı yönlü hareket alanını da doğal olarak sınırlıyor. Ancak vergi dilimleri veya matrah sınırlarında yapılabilecek olası değişiklikler, sıfır araç fiyatlarına kısa sürede yansıyarak ilgili modellerin ikinci el piyasasında hızla değer kazanmasını sağlayabiliyor. Hatta bu tür matrah gelişmeleri sonrasında bazı modellerin ikinci el fiyatlarının, satın alındıkları dönemdeki sıfır fiyatlarının üzerine çıktığı da görülebiliyor.

Satılan her 10 araçtan 9’u 160 kW ve altında

Tüketicinin vergi avantajına olan bu yönelimi pazar verilerine de net şekilde yansıdı. Sıfır otomobil pazarına ilişkin verilere göre, 2026’nın ilk sekiz ayında satılan her 10 elektrikli otomobilden yaklaşık 9’unu 160 kW ve altındaki modeller oluşturdu.  Yüzde 25’lik ÖTV dilimine girebilmek için gereken motor gücü kriterini karşılayan bu gruptaki satışlar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,3 artarken; toplam otomobil pazarındaki payı da yüzde 13,5’ten yüzde 16,8’e yükseldi. Vergi avantajıyla daha erişilebilir fiyat seviyelerinde sunulabilen bu modeller, özellikle artan yakıt maliyetleri karşısında şehir içi kullanımda sağladığı tasarruf ile tüketicinin radarında kalmaya devam ediyor.

‘Belirsizlikler giderek azalacak’

Sektördeki fiyatlama dinamiklerini değerlendiren VavaCars Ticari Grup Başkanı Serdıl Gözelekli, elektrikli araçların ikinci el değerlerini belirleyen unsurların pazarın gelişimine paralel olarak giderek daha net hale geldiğini belirtti. Gözelekli, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Güncel sıfır fiyatları, vergi dilimleri ve araca özgü özellikler birlikte değerlendirildiğinde daha sağlıklı bir fiyat görünümü ortaya çıkıyor. Elektrikli araç parkının büyümesi ve kullanıcı deneyiminin yaygınlaşmasıyla pazardaki belirsizliklerin azalacağını öngörüyoruz.”

İstanbul’da az sayıda otomotiv gazetecisiyle buluşan Otomobilen Genel Müdürü Kenan Bilirgen hem ikinci el araç hem de otomotiv sektörüyle ilgili açıklamalarda bulundu. Bilirgen, “2024 yılında ikinci el araç piyasasında yaşanan dalgalı seyre rağmen perakende satışlarımızı bir önceki yıla kıyasla yüzde 70 oranında artırarak 5 bin adetin üzerine çıktık. 2025 yılında Türkiye genelindeki yeni şube yatırımlarımıza hız kesmeden devam edeceğiz. Ayrıca hizmet ağımızı daha hızlı genişletmek amacıyla Otomobilen’in kurumsal standartlarına uygun bayilikler vermeyi planlıyoruz” dedi.

EKSPERTİZ SİSTEMİ DİJİTALE ENTEGRE OLMALI

“Ticaret Bakanlığı, ‘güvenli ödeme sistemi, ekspertiz zorunluluğu ve 3 ay 5 bin kilometre garanti zorunluluğu’ gibi tüketiciyi koruyan yönetmelik değişiklikleri yaptı” diyen Bilirgen, “Bu sistemi bizim gibi kurumsallar zaten yapıyor. Ama herkesi bu sisteme sokmak lazım. Mesela, noter bugün ekspertiz olmadan satış yapmıyor. Ama ne diyor; ‘ekspertiz tescil numarasını söyle. Bir numara söylüyorsunuz tamam’. Fakat, ekspertiz sistemi entegre olması lazım. Nitekim Whatsapp gruplarında ekspertiz raporu çıkaranlar var. Denetimden çok sistem dijital olarak bir altyapıyla korunmalı” ifadesini kullandı.

TEK BAŞINA 35 MİLYON ÜRETİM

“Çinli markaların Avrupa’da giderek artan baskısından dolayı, 2025 yılında fazla kalan sıfır araçların ülkemize yönlendirilme ihtimali var. Bu durumun etkileri ne olur” sorusuna da cevap veren Bilirgen, “Volkswagen’in Almanya’da 2025’te üç fabrikasını kapatacağını açıklaması, Nissan hakkında çıkan haberler, küresel otomotiv pazarındaki değişimlerin ne denli büyük olduğunu ortaya koyuyor. Dünya toplam otomotiv pazarı 90 milyonun üzerinde iken Çin, tek başına 27 milyon iç pazara sahip ve üretim kapasitesi de 35 milyon” dedi.

İHRACAT GÜCÜMÜZÜ KORUMAK İÇİN YATIRIM ŞART

Bilirgen, “Çinli üreticilerin düşük maliyetli ve yüksek teknoloji odaklı üretimi, Avrupalı ve Amerikalı üreticileri zorluyor. Yani üretimde rekabet avantajlarını kaybediyorlar. Şu anda bizim iç pazarımız etkinlenmese bile, otomotiv ihracatının yüzde 90’ını Avrupa’ya yapıyor olmamız yerli üretimimizi olumsuz etkileyebilir. Avrupalılar, üretimde kapasite azaltmaya gidin diyebilir. Çinli markalar üzerinden Avrupa’ya ihracat gücümüzü kaybetmememiz için BYD yatırımı gibi diğer Çinli markalarında yatırım yapmasını sağlamamız çok önemli” diye konuştu.

‘STOKTA BEKLEYEN ARACA TRAFİK SİGORTASI OLMASIN’

Stokta bekleyen araçların sigorta zorunluluğuyla ilgili de konuşan Bilirgen şunları söyledi: “Bugün Türkiye’de ortalama ikinci el bir aracın satış gününü 30 gün kabul edelim. Yani 30 gün boyunca bizim bir sigorta maliyetimiz oluştu. Maliyetlere yansıyan her şey de fiyatlara yansır. Yani stokta bekleyen bir aracın trafik sigortası olmasının kimseye bir faydası da yok. Yetki belgesine sahip kurumsal satıcılar veya galeriler bundan muaf olsun diye dernekler üzerinden aslında bir başvuru yapıldı. Önümüzdeki günlerde olumlu bir gelişme bekliyorum.”

İKİNCİ EL ELEKTRİKLİ ARAÇ PİYASASININ 5 YILI VAR

Elektrikli araçların ikinci el piyasasındaki yansımasını da değerlendiren Bilirgen, “İkinci el pazarı Türkiye’nin toplam 21 milyon otomobil ve ticari araç parkı üzerinden şekilleniyor. Dolayısıyla sıfır araç pazarındaki trend değişikliklerinin ikinci el pazarına yansıması bir süre alabiliyor. Şöyle ki; sıfır otomobil pazarında SUV araçlarının satışlardaki artış trendi, ancak son 5-6 yılda ikinci el pazarında etkisini göstermeye başladı. Dolayısıyla şu an otomotiv pazar payı yüzde 10’a ulaşan elektrikli araç satışlarının önümüzdeki yıllarda artmasıyla ve pazar paylarının büyümesiyle ikinci el pazarı içinde de anlamlı bir yer almalarını sağlayacak” değerlendirmesinde bulundu.

Ancak sayıları her geçen gün artan ikinci el elektrikli araçları satın alırken, tüketicilerin dikkat etmesi gereken bir dizi unsur bulunuyor. İkinci el araç pazarında ortalama 3 bin 500 elektrikli aracın var olduğunu hatırlatan Pilot Garage Genel Koordinatörü Cihan Emre, “Elektrikli motorlar, piller, çok pahalı ekipmanlar ve değişimi aracın yarı bedelini bulabiliyor. Kaza geçmişi var mı, varsa doğru onarılmış mı, batarya alttan darbe almış mı? Uzman gözüyle hepsinin kontrolünü tavsiye ediyoruz” diye konuştu.

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de yüzde 100 elektrikli otomobil satışları, Togg’un SUV modeli T10X’in de seri üretime başlamasıyla artmaya devam ediyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği’nin (ODMD) açıkladığı verilere göre, bu yılın ilk 8 ayında elektrikli otomobil satışları yüzde 597,3 artışla 22 bin 891 adete ulaştı. Elektrikli otomobiller, yılda yaklaşık 8 milyon satış adedine ulaşan ikinci el araç pazarında yerine alırken, tüketiciler ‘Ekspertizi yapılacak mı? Nelere dikkat edilmeli?’ gibi soruların cevabını aradı.

‘YERLİ OTOMOBİLLER DE EKSPERTİZE GELMEYE BAŞLADI

Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Pilot Garage Genel Koordinatörü Cihan Emre, “Elektrikli otomobillerdeki yüksek tork sebebiyle lastik, fren ve süspansiyon elemanları çabuk aşınabilir. Bu parçaların mutlaka kontrol edilmesini, ardından aracın lifte kaldırılarak pilin fiziki durumunun kontrolünün sağlanmasını önerdi. Yerli otomobilimiz dahil elektrikli araçlar ekspertiz noktalarımıza sıklıkla uğramaya başladı. Bu araçlarda en önemli aksam batarya, batarya da tam aracın altında konumlanıyor. Şiddetli bir alt darbe pilin fiziksel durumunu bozuyor” dedi.

İKİNCİ EL ELEKTRİKLİ ARAÇ ALIRKEN ÇARPILMAYIN

Özel elektronik tespit cihazları ile elektrikli araçların kilometre tespitinin yapıldığını ve yapılan kilometreyle, ilk günden bu yana gerçekleştirilen şarjın birbirini tutup tutmadığına bakıldığını söyleyen Emre, “Şarj ömrü tıpkı telefonlarda olduğu gibi zaman içerisinde kısalıyor. Çok kilometre yapmış bir elektrikli aracın otomatikman pil sağlığı da düşer. Pilin değişimi ise gerçekten çok maliyetli. Bu yüzden elektrikli araçların da ekspertiz işlemlerini önemsiyoruz. İkinci el elektrikli araç alacaksanız, tabiri caizse çarpılmayın” diye konuştu.

RADAR VE LİDAR SİSTEMLERİ MUTLAKA KONTROL EDİLMELİ

Elektrikli araçların deneysel bir yönü de olduğunu, birçok adaptif güvenlik sistemiyle donatılabildiğini ifade eden Emre, “Bu sistemler kazalarda zarar görebiliyor. Otonom, yarı otonom sürüş sistemleri gibi birçok radar ve lidar kullanan gelişmiş sistemler hasar sonrası doğru tamirat ve kalibrasyona ihtiyaç duyar. Bu donanımların doğru çalışıp çalışmadığı da kontrol edilirse alıcıların kafası rahat eder, önemli masraflardan kurtulmuş olurlar” değerlendirmesinde bulundu.