Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın aldığı kritik kararla kış lastiği kullanım süresi 15 Kasım’a çekilip 15 Nisan’a uzatıldı. Bu kararla özellikle şehirlerarası ticari araçların ve otobüslerin kaza riskini minimuma indirmesi bekleniyor. Türkiye’nin kış şartları, özellikle Kasım ayının ortalarından itibaren İç Anadolu, Doğu Anadolu ve yüksek rakımlı Trakya geçitlerinde kendini göstermeye başlıyor. Eski uygulama 1 Aralık’ı işaret ederken, bu 15 günlük boşluk buzlanma, sis ve gece donları nedeniyle sayısız kazaya davetiye çıkarıyor.

GECE SICAKLIKLARI KRİTİK EŞİĞİN ALTINA İNİYOR

Lastiklerin performansı 7°C’nin altında ciddi düşüş yaşadığı bilinen ve kabul edilen bir gerçek. Ülkemizde de bazı bölgelerde 15 Kasım, gece sıcaklıklarının bu kritik eşiğin altına indiği tarihtir. Karar, tam da kaygan zemin riskinin en yoğun başladığı zamana denk getirilerek, ticari araçların can ve mal güvenliğini en üst seviyeye taşımıştır.

UZUN YOL FİLOLARI RAHAT BİR NEFES ALDI

Bu kararın en büyük faydası, şehirlerarası yolcu otobüsleri ve ağır tonajlı kamyon filoları üzerinde görülecek. Bu araçlar, taşıdıkları yük ve yolcu nedeniyle en ufak kaymada bile büyük felaketlere yol açabiliyor. 5 aylık zorunluluk, uzun yol şoförlerinin en zorlu 5 aylık periyotta, kış lastiğinin üstün fren ve yol tutuş performansından yararlanmasını garanti altına alıyor. Ayrıca, yollarda zincir takma zorunluluğunun ve zincir nedeniyle yaşanan trafik tıkanıklıklarının da azalması bekleniyor.

NİSAN’DA ‘SON KIŞ VURUŞLARI’ TEHLİKESİ BİTTİ

Zorunluluğun 1 Nisan yerine 15 Nisan’da sona ermesi de bir o kadar hayati öneme sahip. Özellikle Anadolu ve Karadeniz’in yüksek bölgelerinde Nisan ayının ilk yarısında kar ve tipi görülebiliyor. Uzatma, bu ‘son kış vuruşları’ olarak adlandırılan ani hava değişimlerine karşı hazırlıksız yakalanma riskini tamamen ortadan kaldırıyor.

DÜNYA STANDARTLARINA UYUM GELDİ

Türkiye’nin bu düzenlemesi, Almanya, Avusturya ve İskandinav ülkeleri gibi zorlu kış şartlarına sahip Avrupa ülkelerinin zorunluluk sürelerine yaklaşıldığını gösteriyor. Bu ülkelerde de zorunluluk hava koşullarına bağlı olarak veya belirli uzun bir dönem boyunca uygulanmaktadır. Karar, Türkiye’nin karayolu güvenliği standartlarını da yukarı çekiyor.

5 AYLIK ZORUNLULUĞUN GETİRİLERİ

Artıları (Kazanımlar)

– Kaza Riskinde Büyük Azalma: Erken ve geç kış koşulları için tam güvenlik.

– Ticari Araç Güvenliği: Otobüs ve kamyonların en riskli dönemde üstün fren performansı.

– Trafik Akışı: Zincir takma zorunluluğunun azalmasıyla yolda kalma ve tıkanıklıkların düşmesi.

Eksileri (Dikkat Edilmesi Gerekenler)

– Operasyonel Maliyet Artışı: 1 ay daha erken değişim ve depolama maliyeti.

– Erken Aşınma Riski: Kasım ve Nisan’da hava sıcaklığının 7°C üzerine çıkması lastik ömrünü kısaltabilir.

– Denetimlerin Etkinliği: 5 aylık sürenin başlangıç ve bitişinde denetim sıklığının artırılması gerekliliği.

Filo yöneticileri ne diyor?

Karar filo sahipleri arasında “güvenlik mi, maliyet mi?” tartışmasını başlattı. Bir lojistik firma yöneticisi, “Kazaları azaltacaksa destekleriz ama 1 ay daha fazla kullanım demek, lastik ömrünün 1 sezon önce dolması anlamına geliyor. Bu da filolar için ciddi bir gider kalemi” değerlendirmesini yaptı. Ayrıca kış lastiklerinin ortalama kullanım ömrü 5 sezon civarında. Bir ay daha fazla kullanım, yıllık bazda %10–15 ömür kaybına neden olabilir.

Mevsimlere göre uygun lastik kullanımının önemine dikkat çeken ve güvenli, konforlu ve tasarruflu bir sürüş için kış lastiklerinin yaz lastikleriyle değiştirilmesi gerektiğini sürücülere hatırlatan Petlas Pazarlama Müdürü Esra Ertuğrul Boran, “Mevsimine uygun lastik kullanımı, öncelikle yol ve yolcu güvenliği olmak üzere, yakıt tasarrufu ve lastik ömrü açısından da büyük önem taşıyor” dedi.

Kış lastiklerini yazın kullanmanın birçok dezavantajı olduğunu belirten Boran, “Havalar ısınınca kış lastiklerinin fren mesafesi artıyor, yol tutuş performansı azalıyor ve hatta aracın yakıt tüketimini de artırıyor. 7 derecenin altındaki sıcaklıklar için tasarlanan kış lastikleri, yazın fren mesafesi ve dolayısıyla güvenlik üzerinde olumsuz bir etki meydana getiriyor” şeklinde konuştu.

Kış lastiği kullanımı 1 Aralık 2023 tarihiyle birlikte zorunlu olarak uygulamaya başlayacak. Yaklaşan bu tarih kış aylarının geldiğini muştuluyor. Kış aylarının yaklaşması da yağmur yağışlarının artması, kar yağması, yolların donması, yolların kayganlaşması, kaza riskinin artması, görüş mesafesinin azalması demek. Tüm bunların getirdiği zorluklara azami derecede maruz kalmak için sürücülerin önlem alması hayati öneme sahip. ‘Kış geldi arabamla ilgili ne yapabilirim ?’ sorusunun cevabını Aşin Otomobil ve Rabam verdi.

DÜŞÜK BASINÇ DENGEYİ BOZUYOR

Özellikle ani hava değişimlerinin lastikten motor yağına otomobillerin birçok noktasına olumsuz etki ettiğini söyleyen Aşin Otomobil Genel Müdürü Okan Erdem, “Haftada bir gün lastik basınçlarını kontrol etmek, sürücüleri lastik ve yürüyen aksam masraflarından kurtaracaktır. Artık birçok otomobilde Lastik Basıncı Kontrol Sistemi bulunsa da doğru basınç değerlerinin sisteme girildiğinden emin olmak gerekiyor. Düşük basınç direksiyonun ağırlaşmasına, yol tutuş dengesinin bozulmasına ve fren mesafesinin uzamasına sebep oluyor” dedi.

ZEMİNE BAKIN KAÇAĞINIZ OLABİLİR

“Düzenli kontrol ve bakımları aksatılan otomobillerde, sistemli şekilde arızalar ardı ardına geliyor” diyen Erdem, “Bunun en önemli sebeplerinden birisi hava sıcaklığının düşmesiyle sertleşen contalar ve hortumlar. Park ettiğiniz alandan aracınızı aldıktan sonra zemine bakın; eğer yapışkan ya da farklı renkte bir sıvı tespit ederseniz soğutma sıvısı ya da motor yağı kaçağınız olabilir. Yüksek maliyetli işlemlerle karşılaşmamak adına araç sahipleri genel kontrol için kış etkisini hissettirmeden servis ziyaretinde bulunmalı” ifadesini kullandı.

DENGELİ VE KONFORLU SÜRÜŞ İÇİN DOĞRU LASTİK

Havaların soğumasıyla birlikte meydana gelen hava muhalefetleriyle, yol ve sürüş güvenliğine daha fazla hassasiyet gösterilmesi gerektiğini belirten Rabam Kurucusu R. Kaan Aydoğan, “Doğru mevsimde doğru lastik kullanımı araç güvenliğini sağlayan temel unsurların başında gelir. Bilinenin aksine kış lastikleri yalnızca karlı ve buzlu yol koşullarında kullanılmak üzere değil, sıcaklığın 7 derecenin altına düştüğü değişken hava ve yol koşulları için tasarlanmışlardır. Sürücüleri en çok zorlayan ıslak, çamurlu, kaygan, karlı, erimiş karlı ve buzlu zeminlerde kış lastiklerindeki özel karışım lastiğin sertleşmesini engelleyerek, güçlü çekiş, güvenli frenleme ve viraj alma özellikleriyle dengeli ve konforlu sürüş sağlar” diye konuştu.

Aşin Otomobil Genel Müdürü Okan Erdem

Sadece karlı havalarda değil, tüm yağışlı ve 7 derecenin altındaki hava şartlarında, yaz lastiğinin içinde barındırdığı maddelerin özelliğini kaybettiğini söyleyen Aşin Otomobil Genel Müdürü Okan Erdem, “Lüks otomobilim var, çok iyi yol tutuyor diye güvenmeyin. Yanlış lastik seçimi tüm hareket kabiliyetinizi elinizden alıyor, yol tutuş dengesini bozuyor, fren mesafesini uzatıyor. Dört tekerlekten çekişli de olsa kış lastiği kullanarak güvenli ve keyifli sürüşler yapabilirsiniz” dedi. Erdem, özellikle arkadan itişli otomobillerde ESP sistemi de faydasız kalacağını belirtti.

2012 yılından bu yana yolcu ve eşya taşıyan araçlar için 1 Aralık-1 Nisan tarihleri arasında kullanımı zorunlu olan kış lastiği, tüm araçlar için hayati bir önem taşıyor. Lastik sektör lideri Brisa kış lastiği pazarına ait rakamsal verileri açıkladı. Brisa’nın açıkladığı verilere göre; kış lastiği pazarında, 2019 yılında 2018 yılına paralel bir şekilde 4.4 milyon adetlik kış lastiği satışının, 3.5 milyon kadarı binek araçlar, 900 bin kadarı hafif ticari araçlar için geliştirilmiş kış lastiklerini içeriyor.

ARAÇ SATIŞLARI KIŞ LASTİĞİ SATIŞLARINI ETKİLER

Otomobil pazarındaki talep artışının lastik sektörüne etkilerine değinen Brisa Pazarlama Direktörü Evren Güzel, “2020’nin ilk 11 aylık döneminde yüzde 67 artış gösteren otomobil pazarı potansiyel kış lastiği kullanıcısı anlamına geliyor. Bu sebeple otomobil satışlarındaki artışın kış lastiği pazarına da yansımasını bekliyoruz” dedi.