Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre ocak-temmuz döneminde toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8 azalarak 767 bin 216 adet oldu. Otomobil üretimindeki düşüş ise yüzde 19’a ulaştı ve üretim 424 bin 667 adette kaldı. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim 779 bin 338 adet olarak gerçekleşti. Otomobil üretimindeki sert düşüşe karşın ticari araç tarafında daha olumlu bir tablo ortaya çıktı. İlk 7 ayda ticari araç üretimi yüzde 9, hafif ticari araç üretimi yüzde 10, ağır ticari araç üretimi ise yüzde 4 arttı. Sektörün kapasite kullanım oranı yüzde 62 seviyesinde gerçekleşirken, bu oran hafif araçlarda yüzde 63, kamyonda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 69 ve traktörde yüzde 28 oldu.

İhracat miktar olarak düştü, gelir olarak yükseldi

Otomotiv ihracatı ilk 7 ayda adet bazında yüzde 14 gerileyerek 542 bin 401 adede indi. Otomobil ihracatı yüzde 29 azalırken, ticari araç ihracatı yüzde 8 arttı. Traktör ihracatı da yüzde 20 artışla 7 bin 792 adede yükseldi. Buna karşılık ihracatın parasal değeri yükseldi. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre otomotiv ihracatı yüzde 2,6 artarak 24,4 milyar dolara ulaştı. Böylece otomotiv sektörü, Türkiye’nin toplam ihracatından aldığı yüzde 17’lik payla sektörel ihracat liderliğini korudu. Türkiye otomotiv pazarı da yılın ilk 7 ayında geçen yılın gerisinde kaldı. Toplam pazar yüzde 11 daralarak 661 bin 249 adet oldu. Otomobil satışları yüzde 12 düşüşle 502 bin 712 adede geriledi. Ticari araç pazarında da küçülme yaşandı. Toplam ticari araç pazarı yüzde 5, hafif ticari araç pazarı yüzde 5, ağır ticari araç pazarı ise yüzde 8 geriledi. Dikkat çeken gelişmelerden biri ise yerli araçların pazar payındaki artış oldu. Otomobil satışlarında yerli üretimin payı 5 puan yükselerek yüzde 35’e, hafif ticari araçlarda ise 3 puan artışla yüzde 23’e çıktı.

‘Asıl katkıyı 2027’de göreceğiz’

OSD Başkanı Cengiz Eroldu, üretimdeki düşüşün önemli bölümünün geçici nedenlerden kaynaklandığını belirtti. Bayram ve idari tatiller nedeniyle geçen yıla göre yaklaşık 5-6 günlük çalışma kaybı yaşandığını ifade eden Eroldu, bazı fabrikalarda yeni model ve kapasite yatırımları için üretim hatlarının yeniden düzenlendiğini söyledi. Eroldu, yeni yatırımların etkisinin önümüzdeki dönemde daha fazla hissedileceğini belirterek, “Yeni modellerin üretim ve ihracat programlarına girmesinin pozitif yansıması yılın son çeyreğinde ve asıl olarak 2027 yılında belirgin hale gelecek” dedi. OSD Başkanı, yılın tamamında üretim ve ihracatın 2025’in bir miktar altında ancak yakın seviyelerde gerçekleşmesini beklediklerini de açıkladı.

2027’nin gündemi: Avrupa, Çin ve maliyet baskısı

Otomotiv sanayisinin 2027’deki en önemli gündemleri arasında Avrupa Birliği’nin Sanayi Hızlandırma Yasa Tasarısı (IAA), Çin kaynaklı rekabet, maliyet baskıları, küresel talep ve kapasite fazlası bulunuyor. Türkiye otomotiv ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin Avrupa’ya gerçekleştirildiğine dikkat çeken Eroldu, IAA’nın Türkiye’nin Avrupa otomotiv değer zincirindeki konumunu doğrudan etkileyebileceğini söyledi. Eroldu, Türkiye’nin Gümrük Birliği ortağı ve Avrupa otomotiv değer zincirinin ayrılmaz parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “IAA’nın mevcut entegrasyonu koruyan, yeni yatırımları teşvik eden ve öngörülebilirliği güçlendiren bir çerçevede şekillenmesi gerektiğini muhataplarımıza aktarıyoruz” ifadelerini kullandı.

Türkiye otomotiv pazarı yılın ilk yarısında küçülürken, motor hacmi bazında dikkat çeken sürpriz bir tablo ortaya çıktı. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre, 2026’nın Ocak-Haziran döneminde otomobil ve hafif ticari araç pazarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,19 daralarak 558 bin 179 adede geriledi. Aynı dönemde otomobil satışları yüzde 9,79 düşüşle 440 bin 234, hafif ticari araç satışları ise yüzde 1,69 azalışla 117 bin 945 adet olarak gerçekleşti.

Pazar genelinde daralma yaşanmasına rağmen motor hacmi kırılımında yalnızca 1600-2000 cc sınıfındaki otomobiller büyüme gösterdi. Bu gruptaki satışlar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,2 arttı. İlk bakışta “Türk tüketicisi yeniden büyük motorlu otomobillere yöneldi” yorumuna neden olabilecek bu tablo, aslında otomotivde yaşanan teknolojik dönüşümün sonucu olarak değerlendiriliyor.

Artık motor hacmi değil hibrit teknolojisi belirleyici

Uzun yıllar boyunca Türkiye’de otomobil tercihinde en önemli kriterlerden biri motor hacmiydi. Çünkü motor büyüdükçe hem yakıt tüketimi hem de vergi yükü artıyordu. Ancak hibrit teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte bu denge değişmeye başladı. Bugün 1.8 litrelik tam hibrit bir otomobil şehir içinde yaklaşık 4-5 litre yakıt tüketebiliyor. Dolayısıyla tüketiciler artık yalnızca motor hacmine değil, hibrit sistemin sağladığı yakıt ekonomisine ve toplam kullanım maliyetine odaklanıyor.

ÖTV avantajı sadece belirli hibritlerde geçerli

1600-2000 cc sınıfındaki hareketliliğin önemli nedenlerinden biri de hibrit otomobillere yönelik ÖTV uygulaması. Türkiye’de ÖTV artık yalnızca motor hacmine göre belirlenmiyor. Aracın hibrit olup olmaması, elektrik motorunun teknik özellikleri ve ilgili kriterleri karşılaması da vergi oranını doğrudan etkiliyor. Bu kapsamda, 1.8 litrelik tam hibrit ve gerekli teknik şartları sağlayan modeller yüzde 70 veya yüzde 80 ÖTV diliminde yer alabilirken, aynı motor hacmindeki klasik benzinli otomobiller yüzde 150 hatta yüzde 170 ÖTV ile vergilendiriliyor. Ancak bu avantaj tüm hibritler için geçerli değil. Motor hacmi 1800 cc’nin üzerine çıkan birçok tam hibrit model de yüzde 150 veya yüzde 170 ÖTV dilimine giriyor. Bu nedenle “hibrit otomobil” ifadesi her zaman düşük vergi anlamına gelmiyor.

Bu sınıfta hangi modeller öne çıkıyor?

1600-2000 cc motor hacmi grubunda satışa sunulan modeller arasında;

• Toyota Corolla Hybrid
• Toyota Corolla Cross Hybrid
• Toyota C-HR Hybrid
• Renault Duster E-Tech Full Hybrid
• Renault Boreal E-Tech Full Hybrid (yakında satışa çıkacak)

gibi modeller öne çıkıyor.

Özellikle Renault’nun 1.8 litrelik E-Tech Full Hybrid motorunun OYAK Renault Bursa Fabrikası’nda üretilmesi, bu motor hacmi grubundaki hareketliliğin yerli üretim teknolojileri açısından da önem taşıdığını ortaya koyuyor.

SUV talebi de etkili oldu

Uzmanlara göre satış artışının arkasındaki bir diğer önemli neden ise SUV segmentinin büyümesi. Türkiye’de SUV modellerinin pazar payı her geçen yıl artarken, üreticiler bu araçlarda daha çok 1.8 ve 2.0 litrelik hibrit motorlara yöneliyor. Böylece SUV satışlarındaki yükseliş, 1600-2000 cc motor hacmi grubunu da doğrudan destekliyor.

Büyük motora dönüş değil, hibrit dönüşümü

Sektör temsilcilerine göre ODMD verilerindeki yüzde 4,2’lik artış, tüketicinin yeniden büyük motorlu otomobilleri tercih etmeye başladığını göstermiyor. Asıl değişim; hibrit teknolojisinin yaygınlaşması, düşük yakıt tüketimi sunan 1.8 litrelik tam hibrit modellerin çoğalması ve belirli teknik şartları sağlayan araçlara uygulanan daha avantajlı ÖTV oranlarından kaynaklanıyor. Başka bir ifadeyle, Türkiye otomotiv pazarında artık motor hacminden çok kullanılan teknoloji belirleyici oluyor. Aynı motor hacmi sınıfında yer alan iki otomobilden biri yüzde 80 ÖTV ile satılırken, diğeri yüzde 170 ÖTV ödeyebiliyor. Tüketicinin tercihini belirleyen unsur da artık silindir hacmi değil; hibrit sistemin sunduğu verimlilik, kullanım maliyeti ve vergi avantajı oluyor.

Buna göre Türkiye’de toplam otomotiv üretimi yılın ilk dört ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 düşerek 448 bin 428 adet oldu. Otomobil üretimi ise yüzde 15 gerileyerek 250 bin 276 adede indi. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim 455 bin 526 adede ulaştı. Sektördeki daralmaya rağmen ticari araç tarafındaki büyüme dikkat çekti. İlk dört ayda ticari araç üretimi yüzde 17 artarken, ağır ticari araç grubunda yüzde 20, hafif ticari araç grubunda ise yüzde 17 yükseliş kaydedildi. Otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 63 seviyesinde gerçekleşirken, traktörde bu oran yüzde 28’de kaldı.

İhracatta 13,8 milyar dolarlık performans

Adet bazında otomotiv ihracatı yüzde 9 düşüşle 300 bin 718 adet olarak gerçekleşse de gelir tarafında artış yaşandı. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre otomotiv sanayisinin toplam ihracatı yüzde 9 artarak 13,8 milyar dolara ulaştı. Sektör, yüzde 18 payla Türkiye ihracatında liderliğini korudu. Bu dönemde otomobil ihracatı adet bazında yüzde 27 gerilerken, ticari araç ihracatı yüzde 15 arttı. 2026’nın ilk dört ayında toplam otomotiv pazarı yüzde 3 küçülerek 382 bin 124 adet oldu. Otomobil pazarı yüzde 6 gerileyerek 290 bin 870 adede inerken, hafif ticari araç pazarı yüzde 9 büyüdü. Yerli araç payı ise otomobil satışlarında yüzde 35, hafif ticari araçta yüzde 24 seviyesinde gerçekleşti.