Ne olursa olsun iç pazardaki bu satış rakamları ülkemiz otomotiv endüstrisi ve ekonomisi açısından çok önemli. Zira iç pazarın büyüklüğü farklı otomotiv markalarının ülkemize yatırım yapmasını da gündeme getiriyor.

Evet.

Satışlar artsa da iç pazarda yerli üretimden alınan pay yüzde 29’a kadar geriledi.

Ne demek bu?: “Yerli üretim araçlar fiyat avantajını kaybettiği için hem daha dikkat çeken tasarım ve teknolojiye sahip hem de fiyat avantajı bulunan yabancı menşeili araçlar karşısında eriyor.”

Bunun sebeplerinden bir tanesi de yerli üretim araçların ÖTV matrah dilimlerinden ötürü fiyat avantajını kaybetmesi.

Zira son yapılan ÖTV matrah güncellenmesinden önce, üretim avantajı bulunan içten yanmalı yerli üretim modellerden yüzde 80 diliminin altında kalmamıştı.

Tabi geçtiğimiz günlerde yapılan ÖTV güncellemesiyle bazı modeller yüzde 70 – 75 dilimine gerileyerek kısmı bir indirime gitti.

Fakat kısa süreli bir indirim olacağı aşikar. Çünkü geçmişte yapılan ÖTV matrah güncellemelerinde yeni dilimler eklenmesi orta ve uzun vadede avantaj sağlamadı.

Geçmişe kısa bir dem vuralım.

Milletimizi yasa boğan 17 Ağustos 1999 depreminin enkazında kalmış ülkemiz, üstüne bir de ‘anayasa kitapçığı fırlatmanın’ ve banka hortumlamanın tetiklediği 2001 ekonomik krizi eklenince, dar bir boğaza girdi. Dönemin hükümeti de bir çıkış yolu aradı.

Böylece 2002 yılında, temel amacı “vergi sisteminin sadeleşmesi, bütçe açığının azaltılması ve lüks/çevreye zararlı tüketimin kontrolü” olan “Özel Tüketim Vergisi” uygulamaya alındı.

O günden bugüne tam 23 yıl geçti.

Ülkemizde ve dünyada olduğu gibi otomotiv sanayii çok değişti ve hızla değişmeye devam ediyor.

Dolayısıyla bazı uygulamalar bu hızlı değişime ayak uyduramadığı için ilkel kalıyor.

Motor hacmine göre alınan ÖTV’de bunlardan bir tanesi.

ÖTV’nin günümüz ve gelişen otomobil teknolojisine ayak uydurması için mücadele veren en önemli çatı kuruluş Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD).

2022 yılında yapılan olağan genel kurulda ODMD başkanlığına seçilen Ali Haydar Bozkurt, aynı yılın Aralık ayında ‘Kademeli ÖTV Sıfırlama’ projesinin detaylarını basın mensupları aracılığıyla kamuoyuyla paylaştı.

10 yılda ‘ÖTV sıfırlama’ senaryosunun detaylarını tekrar hatırlatmadan önce, söz konusu dönemde cereyan eden bir hadiseyi anlatacağım.

‘Kademeli ÖTV Sıfırlama’ açıklamasından kısa bir süre sonra o dönem Hazine ve Maliye Bakanlığından ‘Yeni Yüzyıl İzmir İktisat Kongresi’ için davet geldi.

21 Aralık 2022 yılında gerçekleştirilen basın toplantısında açıklamalarda bulunan dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati beye soru cevap kısmında şu soruyu sordum: “Geçtiğimiz günlerde, ODMD Derneği ‘10 yılda Kademeli ÖTV Sıfırlama’ projesini açıkladı. Bu projenin detaylarını Bakanlıkla da paylaşmışlar. Ve ilerleyen zamanlarda bir komisyon kurulmasına ve meselenin detaylandırılmasına karar verilmiş. Konuyla ilgili düşüncelerinizi paylaşır mısınız?”

Dönemin Bakanı Nebati beyin cevabı: “Ne ÖTV indirimi, ne sıfırlaması. Araçlar satılıyorken neden indirim yapalım? Şu anda ÖTV indirimi gibi bir durum yok.”

Nitekim geldiğimiz noktada ÖTV matrah güncellemesi yapıldı ve yüzde 10 diliminde başlayan elektrikli araçlar bile artık en az yüzde 25 ÖTV oranıyla fiyatlandırılacak.

KADEMELİ ÖTV SIFIRLAMA SENARYOSU

Evet şimdi, 2022 yılında ODMD’nin açıkladığı, 2023-2034 yılları arasını kapsayan ‘ÖTV’yi sıfırlama’ senaryosunun muhtemel sonuçlarına yeniden bir göz atalım:

PAZAR

– ÖTV oranlarında kademeli bir indirim senaryosunda, Otomobil + HTA pazarının 2034’e kadar 2,25 milyon adede kadar ulaşma potansiyeli vardır.

– Otomobil pazarının 1,5 milyon adedin üzerine çıkabilmesi olasılık dahilindedir.

– Bin kişiye düşen otomobil sayısı 219 adetten 365 adedin üzerine çıkacaktır.

İHRACAT

– Daha fazla marka/model üretimi mümkün olacak, otomotiv ihracatını 2 milyon adede ve 30 milyar dolar seviyelerinden 50 milyar dolar üzerine çıkarma imkanı olacaktır.

ÜRETİM

– Türkiye Otomotiv Sanayi’nin rekabetçiliğini artıracak olup 2 milyon adet olan üretim kapasitesinin 3 milyon adede çıkarılabilme imkanını sağlayacaktır.

İSTİHDAM

– Şu anda 500 bin olan istihdam yüzde 50 artışla 750 bine ulaşabilir.

ARAÇ PARKI

– 2. el araç ihracatı araç parkımızı gençleştirecektir ve yılda 10 milyar dolar daha cari açığın kapanmasına katkıda bulunabilecektir.

– MTV gelirlerinin 2034 yılına kadar toplam 15-20 milyar TL artacağı öngörülmektedir.

YATIRIM

– Ani vergi ve strateji değişiklikleri gibi belirsizlik ortadan kalkacak ve yatırımcılara güven verecek. Özellikle Çinli araç üreticilerinin Avrupa pazarına giriş yapmakla ilgili gümrük tarifesi ve lojistik konusunda sıkıntı yaşıyor. Bu konuda ülkemiz Çinli otomobil üreticileri için en uygun üretim üssü olarak öne çıkıyor.

kaynak: milatgazetesi.com

ŞAHSUVAROĞLU: ‘HER ANLAMDA OLUMSUZ ETKİLEMESİNDEN ENDİŞE DUYUYORUZ’

Murat Şahsuvaroğlu

En son 2018 Eylül’ünde belirlenen ÖTV matrahlarının yeniden düzenlenmesi gerekliliğini uzun süredir yaptığımız temaslarda dile getirdiklerini ve matrahların yükseltilmesinin gerekli olduğunu söyleyen Otomotiv Yetkili Satıcıları Derneği (OYDER) Yönetim Kurulu Başkanı Murat Şahsuvaroğlu, “İlk matrah dilimi olan 70.000 TL’lik matrah bedelinin % 21 artışla 85.000 TL’ye, ikinci dilim olan 120.000 TL’lik bedelin % 8’lik artışla 130.000 TL’ye çıkarılmasının sektörümüzde satışlara nispi olarak olumlu etki edeceğini düşünüyoruz” dedi.

ARAÇ FİYATLARI YUKARI ÇIKTI

Şahsuvaroğlu, bunun yanında düzenleme ile 130.000 TL’lik matrahın üzerinde kalan araçlara yönelik ÖTV oranının % 60’dan % 80’e yükseltilmesinin ise araç fiyatları üzerinde ciddi miktarda bir artışa neden olacağı endişesi taşıdıklarını belirtti. “Bu durumda; Türkiye’de satılan her 10 aracın 6 tanesinin ithal modeller olması ve ortalama fiyatların 130.000 TL’nin üzerinde seyretmesi nedeniyle araç fiyatlarının daha da ulaşılması zor seviyelere çıkmasına neden olacağını düşünüyoruz” diyen Şahsuvaroğlu, “Tüketicinin, yükselme eğilimindeki kredi faizlerinin üzerine bir de ÖTV düzenlemesi (%60-80) ile araçlara ulaşım maliyetlerinin artması, talepte önemli bir azalma yönünde potansiyel taşımaktadır. Gerek pandemi etkisi ile gerekse de faizlerin yükselmesi ile hem yetkili satıcılara hem de markalara planlama ve stoklama açısından ciddi ek yükler de getirecektir” ifadesini kullandı.

FİYAT İSTİKRARSIZLIĞI OLACAK

Şahsuvaroğlu şunları söyledi: “ÖTV matrah düzenlemesinin yaratacağı olumlu etki ile ÖTV oranlarındaki artışın yaratacağı olumsuz etki birlikte değerlendirildiğinde sektörümüzü kısa ve orta vadede daraltacak bir düzenleme olduğunu düşünüyoruz. Bu düzenlemenin ikinci el piyasasındaki fiyat istikrarsızlığına da olumsuz katkı sağlayacak bir gelişme olmasından endişe duyuyoruz.”

BİLALOĞLU: YATIRIMLARI OLUMSUZ ETKİLEYECEK

Ali Bilaloğlu

ÖTV matrahlarının güncellenmesiyle ilgili konuşan Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Bilaloğlu, “Matrahlara dayalı düzenlemede en düşük vergi dilimlerine giren model sayısının çok kısıtlı olması ve bu bakımdan matrah sınırının altında kalan model seçeneklerinin azlığının tüketiciler yönünden mağduriyetlere yol açacağı görülmektedir” diye konuştu.

İÇ PAZARI YUKARILARA TAŞIYACAK POLİTİKALAR…

Bilaloğlu, “Otomotiv pazarında 1 milyon adetlik iç pazara ilk olarak 2015 yılında ulaşılırken, 2016 yılında 1 milyon 14 bin adet, 2017 yılında 987 bin adet seviyesinde iç pazar satışı gerçekleşmişti. Otomotiv iç pazar satışlarında 2018 yılında 642 bin ve 2019 yılında ise ancak 492 bin adet seviyesine ulaşmıştır. Bu düzenleme öncesinde 2020 toplam otomotiv iç pazarının da 700 bin adet civarında gerçekleşmesi bekleniyordu” dedi. “Son yıllarda yaratılan iç pazar, ana ve yan sanayinin başardığı üretim ve ihracat, bunların da ötesinde tüm sektörün ana oyuncuları ve bağlı sektörleriyle yarattığı istihdam ülkemiz için çok kıymetli” diyen Bilaloğlu, “Ülkemiz lokomotif sektörlerinin başında yer alan otomotiv iç pazarının yeniden 1 milyon seviyelerine taşıyacak politikaların geliştirilmesi, güven ortamı ve istikrarın sürdürülebilir kılınması ülkemiz ekonomisi bakımından da çok önemli. Otomotiv Ekosisteminin korunarak geliştirilmesi, küresel otomotiv arenasında sektörümüzün rekabet gücünün devamlılığı ve desteklenmesi adına çok kıymetlidir” açıklamasında bulundu.

SİSTEM GÖZDEN GEÇİRİLMELİ

Bilaloğlu şöyle konuştu: “Son olarak otomotiv sektörü dünyada çok önemli bir değişim ve dönüşümün içerisinden geçerken otomotiv teknolojilerinde de çok sayıda yenilikler olduğu görülmektedir. Bu bakımdan da Türkiye otomotiv sektörüne uygulanan vergilendirme yapısının yeniden gözden geçirilmesi ihtiyacının bir kere daha ortaya çıktığı görülmektedir.”

BOZKURT: ‘BU SİSTEM DEMODE GÜNCELLENMELİ’

Ali Haydar Bozkurt

ÖTV düzenlemesiyle ilgili konuşan Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış A.Ş. CEO’su Ali Haydar Bozkurt, “2018 yılından beri güncellenmeyen ÖTV matrahlarının nihayet güncellenmiş olmasını olumlu olarak değerlendiriyorum. Bununla birlikte, yapılan matrah ve oran güncellemeleri üst ve lüks segmentlerde fiyat artışlarına yol açarken, orta ve alt segmentlerin çok fazla etkilenmediğini görüyoruz. Buradan anladığımız kadarıyla, özellikle yerli üretilen araçların desteklenmesi, ithal ve lüks araçların satışlarının azaltılmasının hedeflendiği görülmektedir” dedi.

EKSİK KALIYOR

“En başından beri söylediğimiz gibi, mevcut vergi sisteminin artık değiştirilmesi gerekmektedir” diyen Bozkurt, ”Sadece motor hacmine ve matrah baremlerine göre kurgulanmış bu sistemin, sıklıkla güncellenmesi ihtiyacı doğmaktadır. Ayrıca, gelişen otomobil teknolojilerini desteklemekte eksik kalan bir sistemdir. Sadece motor hacmi ve matrah fiyatına göre bir otomobilden az veya çok vergi alınması, demode bir uygulama olarak kalmıştır. Gelişen teknolojileri takip eden, yeni bir vergi sistemiyle, devletin vergi kaybına yol açmadan, ancak vatandaşın da motor hacminden bağımsız olarak daha yeni teknolojilerle donatılmış olan araçlara ulaşabilmesini destekleyecek bir vergi sisteminin vakit kaybetmeden oluşturulması gerekmektedir” ifadesini kullandı.

BERKEL: ‘PAZARDAKİ ARAÇLARIN YARISINDAN FAZLASI OLUMSUZ ETKİLENECEK’

Murat Berkel

ÖTV düzenlemesiyle ilgili açıklamalarda bulunan Hyundai Assan Genel Müdürü Murat Berkel, “Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) baremlerinde yapılan yeni düzenleme, özellikle yerli üretim araçların giriş versiyonları için olumlu olsa da pazarda satılan araçların yarısından çoğunun olumsuz yönde etkilenmesine neden olacaktır. Özellikle SUV ile B, C ve D segmenti binek otomobillerin fiyatlarında büyük artış yaşanacaktır. Bu da, yıl sonunda toplam pazar için yapılan tahminlere ulaşmanın zor olduğunu bize göstermektedir” değenlendirmesinde bulundu.