Trafik kazalarının ardından yapılan sigorta ödemeleri, araç sahipleri açısından çoğu zaman bir “çözüm” gibi görünse de, işin uzmanları uyarıyor: Gerçek hasarınızın tamamı karşılanmıyor olabilir. Özellikle “eksik hasar bedeli” adı verilen ve çoğu araç sahibinin farkında bile olmadığı bu fark, hukuki açıdan ciddi bir hak kaybına neden olabiliyor.

Araç sahipleri zarara uğruyor

Eksik hasar bedeli; kaza sonrası araçta oluşan zararın, sigorta şirketinin karşıladığı tutarla karşılanamayan kısmını ifade ediyor. Bu durum çoğunlukla parçaların orijinal değil yan sanayiyle değiştirilmesi, tamir süreçlerinin maliyetinden kaçılması veya aracın kazadan önceki piyasa değeriyle sonrasındaki değerinin eşleşmemesi gibi nedenlerle ortaya çıkıyor. Sigorta şirketleri, poliçe kapsamı veya ekspertiz raporları doğrultusunda ödeme yaparken, gerçek hasar tutarını tam olarak karşılamayabiliyor. Bu da araç sahiplerinin farkında olmadan zarara uğramasına neden oluyor.

Hukuki yollar mümkün ama bilinmiyor

Avukatlar, eksik hasar bedeli için hukuki yollara başvurulabileceğini, ancak çok sayıda araç sahibinin bu hakkı bilmediğini vurguluyor. Son yıllarda açılan davalarda mahkemeler, sigorta şirketlerinin eksik ödediği tutarların araç sahiplerine ödenmesine karar veriyor. Ancak bu süreç bilgi ve takibi gerektiriyor. Konuyla ilgili gazetemize açıklamalarda bulunan Avukat Merve Erden, ‘Eksik hasar bedeli’ konusuyla ilgili tüm detayları anlattı.

EKSİK HASAR BEDELİ NEDİR?

“Öncelikle belirtelim ki uygulamada kullanılan eksik hasar bedeli, eksik hasar tazminatı ya da hasar farkı tazminatı terimlerinin hepsi aynı anlamı ifade eder” diyen Avukat Merve Erden şunları söyledi: “Hasar farkı tazminatı hasar gören bir aracın onarımında orijinal parçalar yerine eş değer parçalar kullanılarak yapılan onarım neticesinde orijinal parçalarla, eş değer parçalar kullanılarak yapılan onarım miktarı arasındaki farkı ifade etmektedir.

Bir kaza meydana geldiğinde karşı tarafın zararımızı tazmin zorunluluğunun gerçek zarar üzerinden hesap edilmesi gerekir. Gerçek zarar ise aracımızda meydana gelen zararın en iyi şart ve koşullarda, orijinal şekilde giderilmesinin bedelidir. Aracın parçalarının yan sanayi parçalarla değiştirilmesi halinde araçta oluşan gerçek zarar tazmin edilemediğinden dava yoluyla bakiye zarar miktarı tazmin edilebilir.

Bu fark bedelinden kusurlu araç işleteni, kaza sırasındaki aracın şoförü ve kusurlu aracın sigortası müteselsil olarak sorumludur. Yani kusurlu araç işletenine, kaza sırasındaki aracın şoförüne ve kusurlu aracın sigortasından bu zararımızı talep edebiliriz.

BAŞVURU SÜRECİ HIZLANDIRIR

Sigorta şirketlerine öncelikli olarak başvuru yapmak ve sigorta tahkim kuruluna başvuru yolunu kullanmak sürecimizi hızlandıracaktır. Eğer ki sigorta şirketinin kaza ve araç başına riziko ettiği tutar aşılmışsa, mecburen taraflara başvuru ve dava yoluna gidilmelidir.

Hasar farkı zararınızı sigorta şirketinden tazmin edebilmek için sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunmanız, 15 gün cevap verebilmesi için sigorta şirketine süre vermeniz, cevap vermediği veya eksik ödeme yaptığı takdirde Genel Mahkemelerde veya Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde dava açmanız gerekmektedir.

Sigortaya ilişkin yapacağınız hasar farkı tazminatları için kanunen 2 yıllık zamanaşımı öngörülmüş olup bu süre geçtikten sonra tarafların yapmış olduğu başvurular zamanaşımının geçtiği gerekçesiyle red edilecektir.

2 YIL İÇERİSİNDE DAVA AÇILABİLİR

Kazaya karışan araç için düzenlenen eksper raporundan sonra sigorta şirketi tarafından araç sahibine muvafakat imzalatılmış ve araç tamiri orijinal olmayan parçalarla tamamlanmış olsa bile yapılan anlaşmanın geçersizliği ileri sürülerek aracın gerçek zararı sigorta şirketinden talep edilebilir. Zira Karayolları Trafik Kanununun 111. maddesinde ‘‘Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.’’ düzenlemesi yer almaktadır.

Bu düzenleme uyarınca her ne kadar araç sahibi sigortanın yapmış olduğu parça değişimine muvafakat vermiş olsa dahi iki yıl içinde bu muvafakatnamenin iptali talebiyle dava açabilir.

MAĞDURİYET SİGORTA ŞİRKETLERİNE YARIYOR

Uygulamada vatandaşların yaşadığı en büyük handikap, bu tamirden kaynaklanan fark bedelini bilmiyor olmalarıdır. Bu hesaplamayı yapamadıkları ya da bu haklarından bihaber oldukları için birçok kazazede hak kaybı yaşamakta bu durum da sigorta şirketlerinin ciddi şekilde kar etmelerini sağlamaktadır. Vatandaşlar ne kadar bir tazminat alacağı olduğunu bilmediği ve yargı yolları da maalesef çok pahalı olduğu için, bazen tabiri caizse astarı yüzünü geçebilmektedir. Bu noktada şu öneride bulunabiliriz, bu alanda çalışan avukatlar olarak bizler genelde dava açmadan önce bağımsız bir eksperden rapor almaktayız. Bu alanda çalışan pek çok bağımsız bilirkişi mevcuttur. Dava açmadan önce elde edilecek bir bilirkişi raporu hem yargılama sürecini hızlandıracak hem de vatandaşlar açısından bilgilendirici olacaktır. Tabi ki sürece başlamadan önce mutlaka bir avukata danışmalarını tavsiye ediyoruz. Avukata danışmamak, danışmaktan çok daha pahalıya mal olabilir.”

8 adımda ‘Eksik Hasar Bedeli’ süreci

1) Kazanın Trafik Tespit Tutanağıyla Belirlenmesi: Kazanın taraflarını ve kusur oranlarını gösteren trafik tespit tutanağı mutlaka temin edilmelidir. Bu belge, sigorta şirketinin sorumluluğunu belirlemede esastır.

2) Araç Onarımı ve Ekspertiz Süreci: Araç sigorta kapsamında onarıldıktan sonra, ekspertiz raporu alınmalı. Ekspertiz, onarımda kullanılan parçaların orijinal mi yoksa muadil mi olduğunu ve işçilik kalitesini ortaya koyar.

3) Eksik Ödeme Yapıldığının Tespiti: Sigorta şirketi, hasar bedelini tam karşılamamışsa (örneğin orijinal parça yerine muadil parça takılmışsa), eksik hasar bedeli doğar. Bu durum belgelenmelidir.

4) Eksik Hasarın Belgelenmesi: Bu aşamada bir otomotiv eksperinden teknik rapor alınması faydalı olur. Onarımın kusurlu ya da yetersiz yapıldığını ortaya koymak gerekir.

5) Sigorta Şirketine Başvuru: Eksik hasar bedelinin tahsili için öncelikle ilgili sigorta şirketine resmî başvuru yapılmalı. Genellikle 15 gün içinde dönüş yapılır.

6) Uyuşmazlık Çözüm Yolu – Sigorta Tahkim Komisyonu: Sigorta şirketi olumsuz yanıt verirse veya yanıt vermezse, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılabilir. Bu süreç, dava açmadan çözüm için etkili bir yoldur.

7) Yargı Yolu (Dava Süreci): Tahkim sonuç vermezse veya doğrudan dava yoluna gidilmek istenirse, asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir. Hukuki destek alınması önerilir.

8) Zamanaşımı Süresi: Eksik hasar bedelinin talebi için genel 2 yıllık zaman aşımı süresi vardır. Bu süre içinde başvuru yapılmalıdır.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre 2024 yılının Ocak-Haziran döneminde 1 milyon 261 bin 1 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Böylece toplamda trafiğe kayıtlı araç sayısı 29 milyon 987 bin 701 adete ulaştı. Bu rakamın yüzde 52,5’ini otomobil, yüzde 18,8’ini motosiklet ve yüzde 15,3’ünü kamyonet oluştururken, kalanı da diğer taşıtlardan meydana geldi. Dolayısıyla motosiklet sayısı da 5.5 milyonu geçti. Bisiklet, scooter gibi alternatif ulaşım araçları da eklenince devasa bir ulaşım aracı yollarda hareket halinde.

GÜVENLİK ÖZELLİKLERİ STANDART HALE GETİRİLDİ

İnsanların ve tüm canlıların güvenliği, tekerin döndüğü bu ekosistemi yönetmek, belirli kurallar ve teknolojinin gelişimi nispetinde güvenlik özelliklerinin devreye alınmasıyla mümkün. Bu nedenle son olarak, yeni Genel Güvenlik Yönetmeliği uygulandı. Böylece 7 Temmuz itibarıyla araçlarda bulunan hayati öneme sahip ‘Acil Frenleme, Geri Görüş Kamerası, Acil Durum Şeritte Tutma, Yorgunluk ve Dikkat Uyarı Sistemi’ gibi güvenlik donanımları standart hale getirildi. Elbette trafik kurallarına uyulması açısından, caydırıcı olsun diye trafik cezaları da artırılıyor.

EKRAN BAĞIMLILIĞI TRAFİK CANAVARINA DÖNÜŞTÜ

Tüm bu alınan önlemlere rağmen yine de ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarında azalış söz konusu değil. Teknolojinin gelişmesi, kamera ve sensörlerin de devreye girmesiyle araç güvenlik özelliklerini artırsa da, bu nispette sürücülerin ekran kullanımını da artırdı. Bir elinde direksiyon diğer elinde akıllı telefon, zaman zaman direksiyonu bırakıp iki eliyle mesaj yazan, telefonu bırakıp araçtaki dokunmatik ekranla oynayan ekran bağımlısı sürücü oranı hayli yüksek. Meydana gelen trafik kazası istatistikleri bu durumu net olarak ortaya koyuyor.

130 BİN 554 KAZA SÜRÜCÜDEN KAYNAKLANDI

Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı’nın yayınladığı ölümlü ve yaralanmalı trafik kazaları istatiklerine göre; 2024 yılının ilk 6 ayında toplam 288 bin 610 trafik kazası meydana geldi. Bin 64 ölümlü, 120 bin 699 yaralanmalı, 166 bin 847 de maddi hasarlı kaza gerçekleşti. Söz konusu dönemde trafik kazalarına neden olan unsurlara baktığımızda ‘sürücü’ 130 bin 554 iken, ‘yaya’ 12 bin 750 ve ‘araç’ bin 204 kez ölümlü ve yaralanmalı kazaya sebebiyet vermiş. Kazalarda insan faktörünün ön plana çıkması, dikkati dağıtan etkenlerin çoğaldığını gösteriyor.

En fazla yapılan ilk 5 sürücü kusuru hatası

– Araç hızını yol, hava ve trafiğin gerektirdiği şartlara uydurmamak                        47 bin 980

– Kavşak, geçit ve kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamak       20 bin 776

– Şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak             11 bin 873

– Arkadan Çarpma      11 bin 015

– Doğrultu Değiştirme (dönüş) kurallarına uymamak 10.857

Bazı önemli kaza oluş türleri

– ‘Karşılıklı Çarpışma’            6 bin 809

– ‘Arkadan Çarpma’                12 bin 845 adet

– ‘Yandan Çarpma’                 41 bin 830

– ‘Engel/Cisim ile Çarpışma’  5 bin 622

– ‘Yayaya Çarpma’                 18 bin 997

– Devrilme/Savrulma/Takla    15 bin 849

– ‘Yoldan Çıkma’                    12 bin 245

Otomobiller ilk sırada

2024 yılının Ocak-Haziran ayını kapsayan ilk 6 ayda kazalara karışan araçların cinsine baktığımızda elbette otomobil ilk sırada yer alıyor. İşte Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı’nın verilerine göre ilk 5 şu şekilde oluştu:

1- Otomobil    95 bin 577

2- Motosiklet  41 bin 964

3- Kamyonet   26 bin 652

4- Motorlu Bisiklet     13 bin 774

5- Minibüs      4 bin 444

Biz ilk 5’i sıraladık ama 6’ncı sırada bulunan araç çok enteresan. Yolda kalmış motorlu taşıtların imdadına yetişen ‘çekici’ler 4 bin 13 kez ölümlü ve yaralanmalı kazaya karıştı. Hemen ardından gelen bisiklet ise 4 bin 1 kez ölüme ve yaralanmaya sebebiyet verdi.

Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı istatistiklerine göre Türkiye’de geçtiğimiz yıl 1 milyon 232 bin 957 trafik kazası gerçekleşti. Bu yılın verilerine göre de Ocak-Ağustos döneminde 411 bin 675 trafik kazası meydana geldi. Her durumdan vazife çıkarıp, vatandaşları dolandırmaya çalışan sahtekârlar, trafik kazası yapanları da boş geçmedi. Sakın ‘beni dolandıramazlar’ demeyin. Kaza yaptıktan hemen sonra arayan dolandırıcılar, hali hazırda var olan “Değer Kaybı Tazminatı” hakkında dem vurup, her şeyleri yasalmış gibi hareket ediyor.

‘OTO EKSPERTİZ’ FİRMASI OLDUĞUNU İDDİA ETTİ

Bu konuda mağdur olmaktan son anda kurtulan bir kazazede vatandaş başından geçenleri şöyle anlattı: “Maddi hasarlı bir trafik kazasına karıştım. Sigorta şirketimi arayıp bilgilendirdikten sonra, trafik kazası tespit tutanağını doldurdum. Akabinde ‘Oto Ekspertiz’ firmasından aradığını iddia eden bir kadın; ‘yaptığınız trafik kazasından dolayı oluşan hasarınız için değer kaybı tazminatı açalım. Size şu kadar para ödeyecekler. Dosya takibi için notere gidin ve noterin mail adresini öğrenin. Oraya göndereceğimiz vekaletnameyi imzalamanız yeterli’ dedi.”

VEKALETNAMEYİ OKUMAK İSTEYİNCE AZARLADI

Durumdan şüphelenip, sözde ‘değer kaybı tazminatı’ açacağını iddia eden kadını arayıp noterden önce vekaletnameyi okumak istediğini söyleyen kazazede, “Üstüne bir de kadından azar işittim” beyanında bulundu. Vatandaşların ‘araç alım satım’ dahil genel vekaletname verdiği bu dolandırıcılar, yasaları kullanıp, yasal olmayan bir yolla birçok kişiyi mağdur etti. Hasar danışmanlığı adı altında yapılan dolandırıcılığın detaylarını ve böyle bir durumla karşı karşıya kaldığınızda ‘Ne yapmalıyım?’ sorusunun cevabını Avukat Merve Erden anlattı.

BUNLAR HUKUKLA ALAKASI OLMAYAN KİŞİLERDİR

Avukat Erden, “Kendilerini Hasar Danışmanlık ya da Sigorta Şirketi olarak tanıtan bu yapılar, genellikle yaralamalı ya da maddi hasarlı trafik kazaları sonrasında talep edilebilecek tazminattan pay almayı hedefleyen, avukat gibi hareket eden ama hukukla herhangi bir bağı olmayan kişilerden oluşmaktadır. Net şekilde söylemek gerekir ki bu şirketler asla yasal değildir. Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi açıktır;   “…Gerçek ve tüzel kişilere ait işleri dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek yalnız baroda yazılı avukatlara aittir” dedi.

2020’DE KANUNLA YETKİLERİ ELİNDEN ALINDI

“Bu şirketler 28 Temmuz 2020 tarihine kadar vatandaştan “şirket” vasfı ile vekalet alabilmekteydi” diyen Erden, “Ancak 28 Temmuz 2020’de çıkan kanun ile Hasar Danışmanlık Şirketlerinin vekalet alarak işlem yapma ve temlik alma yetkisi elinden alınmıştır. ‘Yargı Reformu Strateji Belgesi’ kapsamında tazminat talep edebilecek tarafların avukat aracılığı ile yapılması kararlaştırılmıştır. Hasar Danışma Firmaları yasal olmayıp alanında uzman gerçek bir avukat ile çalışılmalıdır” ifadesini kullandı.

İLETİŞİM BİLGİLERİNİ SATIN ALIYORLAR

Erden şunları söyledi: “Kazazedelerin iletişim bilgileri yaralamalı kazalarda genellikle tedavi olunan hastanelerin çalışanları, kaza tespit tutanağını düzenleyen emniyet çalışanları ya da oto tamirhaneleri tarafından belirli bir komisyon karşılığında hasar danışmanlık şirketlerine satılmaktadır. İletişim bilgilerini ele geçiren bu yasa dışı firmalar hukuka aykırı bir şekilde açıkça KVKK kurallarını ihlal ederek, kazazedeleri arayıp, geçirdikleri kaza ile ilgili tazminat kazandıklarını söyleyerek vatandaşları notere yönlendirmektedirler.”

İKİ YILDAN DÖRT YILA KADAR HAPİS CEZASI

Böyle bir dolandırıcılıkla karşı karşıya kalırsanız, suç duyurusunda bulunabileceğinizi belirten Erden, “Zira kişisel verileri bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na da şikâyette bulunabilirsiniz. Noterden azilname göndererek aranızdaki vekalet ilişkisini sonlandırabilirsiniz. Ayrıca vekaletnamedeki avukat ismi yanıltmasın, bu tarz firmaların isimleriyle vekaletname almaları yasaklandığından bir avukat üzerinden vekaletname almak zorunda” açıklamasını yaptı.

YAPMANIZ GEREKEN İKİ YOL VAR

Hasar tespit tazminatı adı altında yapılan dolandırıcılığa karşı vatandaşları uyaran Kollektif Sigorta Genel Müdürü Semih İsiyel ise, “Birincisi kaza yaptığınızda, suçlu olan kişi karşı tarafsa kendi aracınızın değer kaybı için, trafik sigortasına değer kaybı dosyası açtırabiliyorsunuz. Onun neticesinde aracınız ne kadar değer kaybettiyse sigorta şirketleri kendi arasında görüşüp size ödemesini yapıyor. İkincisi tanıdık bir avukat ya da tanıdık bir eksper şirketi. Bu yolla TAHKİM’e gittiğinizde, normalde 3 bin TL değer kaybı alacaksanız, 10 bin TL alabilirsiniz. Bu davalar da bir haftalarda sonuçlanıyor” değerlendirmesinde bulundu.

haber: milatgazetesi.com

Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı 2021 yılına ait trafik bilançosuna göre, geçen yıl meydana gelen trafik kazası sayısı, bir önceki yıla göre yüzde 20’den fazla artarak 1 milyon 186 bine yükseldi. Söz konusu kazaların bir milyona yakını hasarlı, neredeyse 188 bini ise ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarından oluştu. Yolculuk öncesinde ve sırasında alınması gereken önlemleri ve oluşabilecek riskleri belirten Groupama Sigorta, güvenli sürüş önerilerini şöyle sıraladı:

• Araca binmeden önce; lastiklerin durumunu, farların temizliğini ve camların görüşe uygunluğunu dikkatle kontrol edin.
• Aracı çalıştırmadan önce, araç içinde serbest dolaşan eşya olmadığına, koltuk ve ayna ayarlarınızın doğru olduğuna, emniyet kemerinizi taktığınıza ve tüm yolcularınızın emniyet kemerlerini taktığına emin olun. Unutmayın, emniyet kemeri kullanımı; olası kazalarda ağır yaralanma riskini %45 azaltır.
• Kazalardan uzak durmak için hız limitlerini aşmayın; öndeki aracı yakından takip etmeyin. Sürüş esnasında asla cep telefonu kullanmayın. Unutmayın, cep telefonuyla konuşmak kazaya karışma olasılığını %400 oranında artırır. 
• Seyir esnasında yola odaklanın. Konsantrasyon enerji gerektirir. Konsantrasyonunuzu korumak için yolculuk öncesinde uykunuzu alın ve yolculuk sırasında 2 saatte bir 15 dakika mola verin.
• Son olarak trafikte saygılı ve hoşgörülü olmayı ihmal etmeyin.

EN AZ 2 SANİYELİK MESAFE BIRAKIN

Türkiye’de trafik kazalarının yüzde 88’i ise sürücü hatalarından kaynaklanıyor. Bu hatalara karşı alınabilecek önlemler ise şöyle;

• Hız limitlerini aşmak yerine yola erken çıkın. Bu sizin yolda acele etmenize neden olan stresinizi ortadan kaldıracaktır.
• Öndeki araçla aranıza en az 2 saniyelik mesafe bırakın. Olası bir tehlikede bu mesafe sizin müdahale yapmanıza izin verecektir.
• Dönel kavşaklarda öncelik kavşağın içindeki araçtadır. “Yol ver” tabelasına dikkat edin.
• Cep telefonu görüşmenizi bluetooth kulaklık ile yapsanız dahi beyniniz etrafınızda olup biteni algılayamayacaktır. Bu yüzden kontağı açtığınızda, telefonunuzu kapatın.

Hiç dikkat ettiniz mi? Kaldırımda yürürken yanınızdan geçen araçların sürücülerinin bir eli telefonda, bir eli direksiyonda. Üstelik her geçen iki araçtan birinin sürücüsü ya cep telefonuyla konuşuyor, ya da sosyal medya ve anlık yazışma uygulamalarındaki paylaşılanları okuyor. Hatta hızını alamıyor hem mesaj yazıyor hem de sosyal medyada paylaşım yapıyor.

Keyifli bir konuşması yapıyor olsa da her sürücü telefonu kapattıktan sonra gözünü yola dikince, “Bir anlık şoktan sonra buraya nasıl geldim anlamadım” cümlesini kurmuştur.

Son zamanlarda önündeki araca arkadan ya da yandan çarpma ve yayalara çarpma gibi trafik kazalarının oranı hayli arttı. Elbette istatistikler her şeyi ortaya koyuyor. Fakat her bir sürücü aynaya baksa zaten bu durumun farkında.

KARŞIDAN KARŞIYA GEÇMEYE KORKUYORUZ

Yaya yolundan geçerken bile korkar hale geldik. Çünkü gelen otomobillerin sürücülerinin gözü telefonda. Ancak eli direksiyonda, gözü yolda bir sürücü gelirse duruyor ve ‘buyrun geçin’ diye el işareti yapıyor.

Can ve mal güvenliğini tehdit eden bu araç kullanırken cep telefonuyla uğraşma eylemiyle ilgili Emniyet Genel Müdürlüğü’nün paylaştığı verilere göre, sürücüler basit bir arama yaparken yüzde 20, zihni çok fazla meşgul eden bir görüşme yaparken ise yüzde 29 olasılıkla tehlikeli bir durumu gözden kaçırabiliyor.

MÜDAHALE GECİKİYOR, KAZA RİSKİ ARTIYOR

Cep telefonuyla ilgilenen sürücülerin, çevresel koşullara, aracın o andaki hızına ve sürücünün yaşına bağlı olarak 0.6 saniyeden 0.9 saniye kadar tehlikeli durumlarda müdahale etmesi gecikiyor. Bu da saatte 60 kilometre hızla bir otomobilin 15 metre daha ilerlemesi demektir.

Yine Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yaptığı araştırmaya göre cep telefonu görüşmesi bittikten sonra da kaza riski devam ediyor. 699 sürücüden alınan bilgilere göre konuşma bittikten sonraki 5 dakika içinde kaza olasılığının 4.8 kat, 15 dakika içinde de 1.3 kat daha fazla olduğu ortaya çıktı.

CEP TELEFONUYLA KONUŞANLAR ‘TRAFİK CANAVARI’

Hoparlör açık, araçla bağlantı yapıp veya kulakla konuşmakta en az telefon kulağında konuşmak kadar tehlikeli. Nitekim sürücünün dikkatini dağıtan durum telefonun fiziksel özellerinden ziyade, konuşmanın yoğunluğudur. İstatistikler cep telefonuyla ilgilenen sürücülerin ‘trafik canavarı’ olduğunu gün gibi ortaya koyuyor. Zira yüzde 12 gibi yüksek bir oranda cep telefonuyla araç kullanan sürücüler tehlikeli bir durumda tepki veremiyor.

YAYAYA ÇARPMA ARTIYOR

Yine Emniyet Genel Müdürlüğü’nün açıkladığı ‘2021 Trafik Kazası Verileri’ araç kullanırken cep telefonuyla konuşmanın, yazışmanın ve herhangi bir şey okumanın tehlikesini aşikar ediyor.

Verilere göre; 2021 yılında meydana gelen 187 bin 524 ölümlü ve yaralanmalı trafik kazasında, 2 bin 422 kişi kaza yerinde hayatını kaybederken 276 bin 935 kişi ise yaralandı.

Ölümle ya da yaralanmayla sonuçlanan kazaların;

• 60 bin 843’ü yandan çarpma,
• 29 bin 980’i yayaya çarpma,
• 23 bin 294’ü yoldan çıkma

Trafik kazalarının vuku bulduğu yerler;

• 40 bin 193’ü yerleşim yerlerinin dışında
• 147 bin 331’i ise yerleşim yerlerinde.

Evet, açıklanan veriler tehlikenin boyutunu ortaya koyuyor. Araç kullanırken ‘cep telefonu bırak, yol bak’ diyoruz ve sözü sektörün duayen isimlerinden Adnan Vardarlı’ya bırakıyoruz.

VARDARLI: TEHLİKENİN FARKINDA DEĞİLİZ

“Araç kullanırken birçok sürücünün yapmış olduğu en büyük hatalardan bir tanesi de cep telefonunu kullanmak” diyen Adnan Vardarlı, “Çok hızlı bir iletişim çağında olduğumuzdan dolayı artık her an bir şeyler yapmanın peşinde koşuyoruz. Cep telefonuyla araç kullanırken konuşmak da hayatımızın bir parçası oldu. Hiçbirimiz bunun ne kadar tehlikeli bir şey olduğunun farkında olmadan sürekli konuşmaya devam ediyoruz. Halbuki cep telefonuna odaklandığımızda karşı taraf bizi sinirlendirebilir? Herhangi bir sıkıntıda herhangi bir üzüntüde moraliniz bozulabilir ve trafikteki durumunuzu unutup hem kendiniz hem sevdikleriniz hem de diğer sürücü ve yayalar için tehlikeli durumlar yaşatabilirsiniz” ifadesini kullandı,

Vardarlı, “Telefonla ilgilenirken özellikle yol tabelaları, virajları ve yayaları fark etmeyebiliriz. Aynı şekilde yaya içinde geçerli bu durum. Yayalarda cep telefonuyla konuşurken dikkatsizliklerinden ötürü trafik kazasına karışıyor. Son günlerde yaya trafik kazaları da büyük artış gösteriyor. Cep telefonu ile konuşurken sağa çekip birkaç dakika beklemek, konuşma bittikten sonra yola devam etmek hepimiz için daha güzel olacaktır” dedi.

Kaynak: milatgazetesi.com

Hatice Cömert Deveci

9 yaşlarında babamın mesleği sebebiyle Fransa’da yaşadığımız dönemde, İsviçre’ye ailece gezmeye gittiğimiz bir günde ciddi bir kaza geçirdik. Çarptığımız araba kullanılamaz hale geldi; bizim arabamız da ciddi bir hasar aldı. Geçiş üstünlüğü her ne kadar bize ait ve karşı taraf ayakta duramayacak kadar alkollü de olsa, hatalı taraf bizmişiz gibi değerlendirildi. İsviçre polisi tarafından maruz kaldığımız ırkçı tavırlara girmeyeceğim; o başka bir travmanın konusu olsun. Çok şükür ki mucize eseri her iki taraftan da yaralanan kimse yoktu. Sonuçta arabamız kullanılamaz hale geldi ve İsviçre’nin ortasında hiç bilmediğimiz bir ülkede öylece kalakaldık. Neyse ki Türkler vardı ve kötü başlayan bir hikaye güzel devam etti. Kürt kökenli bir Türk aile bizi evinde 2 gün misafir etti. Bu konuyu özellikle vurguluyorum; çünkü bu coğrafyada Türk, Kürt, Çerkez, Laz diye ayrıştık yıllarca. Oysa aslında kardeş olduğumuzun güzel bir örneğiydi bu. Bizi hiç tanımayan bu aile, 2 gün boyunca bizi kendi ailesinden birisi gibi ağırladı, ilgilendi. Gerekli makamlar ile iletişime geçmemizi sağladı, kazada görgü tanıklığı yaptı. Nihayetinde 2 günün sonunda aracımız çekici ile; biz de özel bir araç ile Fransa’ya geri döndük.

DİKKATLİ OLMAMA RAĞMEN…

Yaşamış olduğum bu travma araç kullanmaya başladığım yıllarda yeniden ortaya çıktı. Gereğinden fazla dikkatli ve temkinli bir şoför olup çıkıverdim; öyle ki araba kullanırken ayağımı gazdan çektiğim anda frenin üzerinde buluyorum. Her an fren yapmaya hazır yani… Bu durum, birçok kazadan beni kurtardı; çünkü ne kadar dikkatli olursak olalım, trafikteki diğer öğeleri maalesef kontrol etme şansımız olmuyor. Bir anda önünüze bir çocuk ya da bir hayvan çıkabiliyor. Geçiş üstünlüğüne, trafik ışıklarına uymayan bir araç ile mutlaka hemen hemen her gün karşılaşabiliyoruz. Bu nedenle trafik kurallarına azami şekilde uymak bizi ciddi zararlardan kurtarabiliyor. Bu kadar dikkatli bir şoför olmama rağmen şu ana kadar maddi hasarlı 4 kazaya karıştım. Bunlardan üçünde karşı taraf hatalıydı, birinde ise ben. Nihayetinde öyle ya da böyle ne kadar dikkatli olursak olalım, bir şekilde kaza yapıyoruz. Peki neden? Nerelerde hata yapıyoruz, hep birlikte bakalım.

25 YAŞ ALTI GENÇLER ÖLÜYOR

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre;

– Her yıl 1 milyon 350 bin kişi trafik kazaları sebebiyle yaşamını yitiriyor. Ölümlerin %93’ü maalesef düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleşiyor. Özellikle Afrika ülkeleri listenin başında yer alıyor. Gelir seviyesi yüksek olan ülkelere bakıldığında ise çok enteresan bir durum söz konusu. Kaza yapanların yüksek çoğunluğu düşük sosyoekonomik geçmişe sahipler.

– 5-29 yaş arası çocuk ve genç ölüm nedenlerinde trafik kazaları ilk sırada yer alıyor.

– Her yıl 20-50 milyon kişi yaralanıyor ve bir kısmı kalıcı olarak sakatlığa maruz kalıyor.

– Tüm yaş gruplarına bakıldığında erkeklerin trafik kazalarına karışma oranları kadınlara oranla çok daha yüksek. Karayolu trafik ölümlerinin dörtte üçünü 25 yaş altındaki genç erkekler oluşturmaktadır.

– En önemli kaza risk faktörleri; aşırı hız, alkol ve uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanmak, motosiklet kaskları, emniyet kemerleri ve çocuk koltukları gibi koruyucu ekipmanların kullanılmaması, dikkat dağınıklığı, güvenli olmayan yol alt yapısı, güvenli olmayan araç kullanımı, kaza sonrası yetersiz ve gecikmiş bakım ile trafik kanunlarının yetersiz şekilde uygulanması.

Yukarıda saydığımız veriler Dünya Sağlık Örgütü verileriydi.

PEKİ ÜLKEMİZDE DURUM NASIL?

Akdeniz insanlarının ne kadar tez canlı olduğunu hepimiz az çok biliriz. Gideceğimiz yere 3 dakika daha erken gidebilmek için yapamayacağımız şey yok. Elbette bunu genelleyemeyiz; ama trafikte bu tip insanlarla mutlaka her gün sıklıkla karşılaşırız. Kırmızı ışık daha yanmadan kornaya basanlar, yaya yolundan geçerken aracı üzerinize sürenler, yoğun trafikte beklerken sağ şeritten gelip önünüze geçmeye çalışanlar, zikzak çizerek trafikte kendine yer açmaya çalışanlar ve bunun gibi daha bir sürü insan… Böyle bir ortamda elbette kazalar da kaçınılmaz hale gelir. O halde gelin geçtiğimiz yıl içindeki kaza verilerine şöyle bir göz atalım.

Emniyet Genel Müdürlüğünün aylık ve yıllık olarak yayınladığı trafik istatistik bültenleri mevcut. Burada yer alan verilere göre, 2020 yılı içerisinde 365.005 kayıtlı kaza mevcut. Bunlardan 1.903 tanesi ölümlü, 148.102 tanesi yaralanmalı kaza. Maddi hasarlı kaza sayısı ise 215.000. Tabi bu sayının içine tarafların anlaşarak kendi aralarında tutanak tanzim ettiği maddi hasarlı trafik kaza sayıları dahil edilmemiştir. Tramer kayıtlarına bakıldığında durumun daha da vahim olduğunu görüyoruz; çünkü tramer kayıtlarına göre 2020 yılı içinde 637.611 adet kaza tespit tutanağı mevcut. Yıllara göre kaza tespit tutanağı adetlerini gösterir tablo hemen aşağıdaki gibidir. Bu verilere göre 2020 yılı içerisinde bir önceki yıla göre kaza oranlarında ciddi bir eksilme görüyoruz. Burada, pandemi sebebiyle birçok aracın trafikten çekilmesinin önemli bir etkisinin olduğu yorumunu yapmak mümkün.

2020 yılı içerisinde 242.668 araç kazaya karışmış. Birinci sırada 122.206 ile otomobiller geliyor, ikinci sırada 39.496 ile motosikletler ve üçüncü sırada ise 36.907 ile kamyonetler yer alıyor. Trafik kaza ve sonuçlarının illere göre dağılımına bakıldığında, İstanbul, Ankara ve İzmir ilk üç sırada yer alıyor. 2020 yılı boyunca 2.197 kişi trafik kazaları sebebiyle yaşamını yitirirken 228.565 kişi ise yaralanmış. Belirtilen ölü sayıları, sadece kaza yerinde gerçekleşen ölümleri içermektedir. İlk müdahalesi yapıldıktan sonra sağlık kuruluşunda meydana gelen ölümler bu sayılara dahil edilmemiştir. Buradan da durumun daha vahim olduğu sonucuna varabiliriz.

KAZALARIN ANA SEBEPLERİ NELER?

Yine Emniyet Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre ölümlü ve yaralanmalı kazaların sebepleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tabloyu incelediğimizde kazaların ana unsurunun insan olduğunu net bir şekilde görüyoruz. İlk sırada açık ara sürücü kusurları, hemen ardından ise yaya kusurları gelmektedir.

Ciddi bir farkla birinci sırada yer alan sürücü kusurlarına yakından bakalım. Aşağıdaki tabloda sürücü kusurlarının neler olduğunu görebiliriz. Tabloyu incelediğimizde kurallara uymadığımızı net bir şekilde görüyoruz. Sebeplere baktığımızda ise her biri aslında ne kadar da önlenebilir değil mi? Mesela o kırmızı ışıkta birileri geçmemiş olsa, birileri aşırı hız yapmamış olsa ya da alkollü olarak araç sürmüyor olsa, birileri bugün hayatta olabilirdi.

2020 yılı içerisinde 17.580.551 trafik cezası uygulanmış. 163.812 kişi alkollü araç kullanırken yakalanmış, 5.916 kişi 100 ceza puanını aşmış. 661 kişi 5 kez hız limitini aşmış. Trafikten men edilen araç sayısı ise 2020 yılı genelinde 1.262.886. İnanılmaz bir sayı, değil mi? Bütün bu veriler ışığında, ülkemizde de trafik kazalarının ciddi boyutlarda olduğunu görebiliriz. Her bir kaza bir kayıpla sonuçlanır, can ya da mal kaybına sebep olmasa da en azından zaman kaybına sebep olur. Trafik kurallarına azami şekilde uymak bizi kazalardan ve bu kazaların istenmeyen sonuçlarından büyük ölçüde korur. Öyleyse size tavsiyem; eve biraz daha geç gidin, işe birkaç dakika gecikin ya da bankadaki işiniz yarına kalsın hiç sorun değil. Bunların hiçbirisinin sonunda ölüm yok. Öyleyse bir başka yazıda daha görüşmek dileğiyle güvenli sürüşler dilerim.

Resmi kaynakların kamuoyuyla paylaştığı son verilere göre geçtiğimiz yıl Türkiye’de 1 milyon 168 bin civarında trafik kazası meydana geldi. Söz konusu kazaların 993 bin 248’ini maddi hasarlı, 174 bin 896’sını ölümlü-yaralanmalı kazalar oluşturdu. Yaşanan kazalar incelendiğinde, kazaların en temel trafik kurallarını ihlal etmek ve dikkatsizlik sebebiyle ortaya çıktığı istatistiklere yansıdı. Generali Sigorta, hayati önem taşıyan konuya dikkat çekmek amacıyla, hangi temel trafik kurallarının en çok ihlal edildiğini kamuoyuyla paylaştı.

1- EMNİYET KEMERİ TAKMAMAK

Araç içerisinde bulunan ve genelde üç sabit noktası olan emniyet kemeri, araç sürücüsünün ve diğer yolcuların şiddetli bir kaza esnasında dışarı fırlamalarını engellediği gibi doğru bir pozisyonda yolculuk yapmalarına da olanak sağlar. Araç içerinde can kurtaran vazifesi gören emniyet kemerini takmamak, yaşanan kazalarda ölüm ve yaralanma riskini doğrudan artıran faktörlerin başında geliyor.

2- AŞIRI HIZ YAPMAK VE HIZ LİMİTLERİNE UYMAMAK

Türkiye genelinde, meydana gelen trafik kazaları nedenleri arasında “araç hızını yol, hava ve trafiğin gerektirdiği şartlara uydurmamak” ilk sıralarda yer alıyor. Aşırı hız yapmak aracın kontrolden çıkma ihtimalini artırmasının yanı sıra olası bir tehlikeyle karşılaşıldığında durma mesafesini de önemli ölçüde etkilemektedir. Ayrıca yasal hız limitini aşmak, kazanın sonuçlarının da ağırlaşmasına neden olmaktadır.

3- ALKOLLÜ OLARAK ARAÇ KULLANMAK

Trafik kazalarının büyük bir çoğunluğu da alkollü araç kullanılması sebebiyle yaşanmaktadır. Alkol almak araç sürücüsünün dikkatinin dağılmasına neden olarak, hem kendi aracı hem de diğer araçlar için kaza riskini maksimuma çıkartmaktadır.

4- HATALI SOLLAMA YAPMAK

Hem araçtaki sürücünün hem de diğer sürücülerin güvenliği için güvenli sollama yapmak oldukça önemlidir. Her yıl trafikte yaşanan ölümlerin ve yaralanmaların nedenleri arasında hatalı sollama yapılması üst sıralarda yer almaktadır.

5- TRAFİK İŞARETLERİNE UYMAMAK

Sürücülerin yanlış davranışlarından ve trafik kurallarına uymamalarından kaynaklanan kazalar da can ve mal kaybına neden olan faktörlerin başında geliyor. Özellikle trafik ışıklı ve sesli trafik işaretlerine, trafik levhalarına ve yer işaretlemelerine uyulmaması bu kazaların en önemli nedenleri arasında yer alıyor.

DİĞER HAYATİ İHMALLER

Sinyal vermeden dönüş veya şerit değiştirmek, takip mesafesine uymamak, sinyal vermeden dönmek, yasak yere park etmek, şerit ihlali yapmak, fazla yolcu taşımak gibi kural ihlalleri de hem can hem de mal güvenliğine neden olan diğer önemli nedenler arasında yer alıyor.