Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Yakup Birinci, Türkiye otomotiv sanayisinin 2025 yılının ilk 5 ayında küresel dalgalanmalara rağmen dirençli bir performans sergilediğini söyledi. Ocak-Mayıs döneminde toplam araç üretiminin 632 bin adetle geçen yıla kıyasla yüzde 2,9’luk sınırlı bir düşüş gösterdiğini kaydeden Birinci, “Bu gerileme sektörün genel gücünü sarsmadı çünkü iç pazarda büyüme ve ihracatta artış ile dengeler korundu” dedi. İç satışların yüzde 3,1 artışla 507 bin adede ulaştığını belirten Birinci, 2017’ye göre satışlarda yüzde 55,8’lik artış yaşandığını vurguladı. Elektrikli ve hibrit araçlara olan talebin çeşitliliği artırdığını belirten Birinci, krediye erişim sorunları ve yüksek faizlerin alt segment tüketicileri olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.

İHRACAT ARTIŞTA AMA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RİSKİ VAR

Sektörün ihracat tarafında ise güçlü bir ivme yakaladığını söyleyen Yakup Birinci, ilk 5 ayda araç ihracatının yüzde 5,3 artarak 440 bin adede çıktığını, toplam otomotiv ihracatının ise yüzde 10,1 artışla 16,59 milyar dolara ulaştığını aktardı. Tedarik sanayi ihracatının da 6,51 milyar dolara yükseldiğini belirten Birinci, “Ancak bugünkü ihracat, birkaç yıl önce alınan projelerin meyvesi. Yeni projeler alamazsak ihracatta düşüş kaçınılmaz olur” diye konuştu.

TÜRKİYE KÜRESEL ÜRETİM SIRALAMASINDA ÜST LİGDE

Türkiye’nin üretim adetleri açısından dünyada 10-11, satışta ise 14-15. sırada yer aldığını ifade eden TAYSAD Başkanı, bu başarının yalnızca büyük üreticiler değil, güçlü tedarik ekosisteminin ve nitelikli iş gücünün ortak eseri olduğunu söyledi. Türkiye’nin Avrupa’ya lojistik yakınlığının yatırım çekme potansiyelini artırdığını vurgulayan Birinci, KOBİ’lerin dijital dönüşümünde yaşanan gecikmelerin verimlilik riskine yol açabileceğini dile getirdi.

TEDARİKTE DÖNÜŞÜM VE KAPASİTE SORUNU BİRLİKTE BÜYÜYOR

Birinci, elektrikli araçlarla birlikte bazı komponent gruplarında dışa bağımlılığın arttığını ve yerli firmaların bu alanlara yatırım yapmaları gerektiğini belirtti. Ancak mevcut yatırımlar tam kapasiteye ulaşmadan yeni yatırımların zor olduğunu dile getiren Birinci, “TAYSAD olarak, bu alanda yatırım yapacak firmaları desteklemek üzere bir Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) kurmayı hedefliyoruz” dedi.

ÇİNLİ MARKALAR VE KÜRESEL TEDARİKÇİLER TÜRKİYE’YE YÖNELİYOR

Çinli markaların Türkiye’ye yönelik yatırım kararlarının yalnızca üreticileri değil, küresel tedarikçileri de Türkiye’ye çektiğini belirten Birinci, bu sürecin yerli firmalar için teknoloji transferi ve ihracat bağlantıları açısından fırsatlar sunduğunu söyledi. Ancak bugünkü maliyetlerle Çin’den ithal ürünlerle rekabet etmenin güç olduğunu da sözlerine ekledi.

YENİ YATIRIMLAR İÇİN ESNEK ÜRETİM ŞART

Birinci, tedarik sanayisinin yeni dönemde adet bazlı ve ürün çeşitliliği anlamında büyüyeceğini ancak esnek hatlara yatırım yapılmadıkça atıl kapasitenin değerlendirilemeyeceğini belirtti. “Bugün için düşük talep sebebiyle boşta kalan kapasite, yarın artacak talep için hazır tutulmalı. En verimli çözüm, küçük yatırımlar ve esnek hatlarla mevcut kapasiteyi geliştirmek” dedi.

JEOPOLİTİK RİSKLER VE İSTİHDAM BASKISI SÜRÜYOR

“Ne yazık ki küresel jeopolitik riskler, tedarik zincirlerinde öngörülemezliği artırıyor” diyen Birinci, “Özellikle Avrupa’da tüketici talebinin yavaşlaması ve lojistik maliyetlerin artması gibi nedenlerle ihracat tarafında belli dönemlerde durgunluk gözlemliyoruz. Ancak Türkiye’nin stratejik konumu ve üretim esnekliği sayesinde tedarik güvenliğinde önemli bir alternatif olarak öne çıkmaya devam ediyoruz. Tabii ki, coğrafyamızdaki olumsuzluklar çoğunlukla petrol fiyatlarını tetikliyor bu da artan maliyet ve enflasyon olarak geri dönüyor” ifadesini kullandı.

İstanbul’da düzenlediği toplantıda Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci ve önceki dönem Başkanı Albert Saydam, gazetecilerle bir araya geldi. Sektörün dünü, geleceği ve otomotiv sanayimizin geleceğiyle alakalı açıklamalarda bulunan Birinci ve Saydam, özellikle ‘rekabet’ gücümüzü korumamız konusu üzerinde durdu. İlk olarak konuşan Başkan Yakup Birinci, “Avrupa’ya ihracat yaparken en güçlü kasımız bir ürünü piyasaya sürme hızımızdı. Teklif isterlerdi, Alman rakibimiz 24 haftada yaparken, Amerikalı altı ayda. Biz de sekiz hafta derdik, ‘ov’ derlerdi ve alırlardı” diye konuştu.

TEDARİK SANAYİ KONFOR ALANINDAN ÇIKACAK

“Pandemiden sonra bu 8 hafta, 15-16 haftalara geldi” diyen Birinci, “Ciddi anlamda bir hızlı hareket etme kabiliyetimizi kaybettik. Ayrıca Türkiye’ye yatırım gelmesi, Türk tedarik sanayicilerini konfor alanından çıkartacaktır. Bugün stratejik kararla bir ülkede yatırım yapanlar, belki kendi tedarikçileriyle birlikte çalışmak istiyor olabilir. Ama yanı başımda bunu daha uygun maliyetle veya daha kaliteli bir şekilde yapan varsa da bir sene sonra kendi yaptığım şeyi sorgulamaya başlarım. İkinci senede neden biz alıyoruz ki, gidelim oradan alalım deriz. Günün sonunda kazanan kendini geliştiren olacaktır” ifadesini kullandı.

TAŞIMA MALİYETİ MISIRLI İŞÇİNİN MAAŞI KADAR

Şu anda rekabet savaşında bu vakte kadar hep bir sürü cephede savaştıklarını söyleyen Albert Saydam, “Üyelerimizle, kanun koyucularla, hükümetimizle, OSD, müşteri ve sendikalarla birlikte hareket etmeliyiz. Bir sanayicinin Gebze’ye bir işçisi, bir çalışanı Gebze’den  Çayırova’ya taşıma maliyeti 180 dolar. Bu Mısır’da bir işçinin aylık bedeline eşdeğer. Türkiye’deki işçilik ücreti de 11-11,5 Euro. Romanya’da, Bulgaristan’daki bir işçi elinde sefertası bisikletine biner veya toplu taşıma aracıyla gider. Ancak hattı müdafaa yoktur sathı müdafaa vardır diyerek bu işten çıkabiliriz. Yoksa bu rekabet savaşını kazanmamız mümkün değil” dedi.

İSTANBUL, SAKARYA, BURSA ÜÇGENİNİN DIŞINA ÇIKACAK

Çinli otomotiv devi Chery’nin Samsun’da 1 milyar dolarlık bir fabrika kurma kararıyla ilgili de konuşan Saydam, “Türkiye’deki sanayinin, özellikle otomotiv sanayinin İstanbul, Sakarya ve Bursa üçgeni dışında da gelişmesinin, ülkenin geleceği için hayati önem taşıyor. Sanayinin belirli bölgelerde yoğunlaşmasının, deprem gibi doğal afetler karşısında ülkeyi savunmasız bırakabileceği endişesini görmezden gelemeyiz, bu nedenle, Chery’nin Samsun’a yaptığı yatırım, sanayinin Anadolu’ya yayılması ve bölgesel kalkınmanın desteklenmesi açısından kritik bir adım olarak görüyorum” açıklamasını yaptı.

BU BİR BEKA SORUNUDUR

Samsun yatırımı bir beka sorunu olduğunu belirtem Saydam şunları söyledi: “Chery’nin Samsun’u fabrika yeri olarak seçmesi, sadece coğrafi konumuyla değil, aynı zamanda Bakan Mehmet Fatih Kacır’ın bu yatırımın Samsun’a yapılması konusundaki ısrarıyla da ilgili. Nitekim Samsun’un, Karadeniz’in önemli bir liman kenti olması ve lojistik avantajları, bu yatırımın hayata geçirilmesinde etkili oldu. Bu yatırım bölgedeki yan sanayi ve hizmet sektörlerinin de gelişmesine katkıda bulunacak ve çevresindeki illerin ekonomik ve sosyal kalkınmasına önemli bir ivme kazandıracak.”