2020’de 24,2 milyon olan araç parkı, bugün 33 milyona yaklaşırken, yılda ortalama 300 dolar parça ihtiyacıyla yedek parça pazarında 2,7 milyar dolarlık ek potansiyel oluştu. Motor Aşin verilerine göre, ortalama bir araç yılda 250–350 dolarlık yedek parça gereksinimi doğuruyor. Böylece pazarın toplam büyüklüğü yaklaşık 10 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Elektrikli araçlar parça profilini değiştiriyor

Elektrikli araçların yükselişiyle birlikte parça profilinin tamamen değiştiğini belirten Motor Aşin CEO’su Saim Aşçı, “Egzoz, debriyaj, yağ filtresi gibi geleneksel parçalara talep azalırken; batarya, inverter ve elektronik modüllerde yüzde 80’i aşan artış gözlüyoruz” dedi. Şu anda araç parkının yüzde 1’ini oluşturan elektrikli araçların 2030’da yüzde 15 seviyesine ulaşmasının beklendiğini aktaran Aşçı, bu dönüşümün hızla devam edeceğini söyledi” dedi.

55 yılda 30 milyon parça satışı

1970’lerde tamamen mekanik sistemler üzerine kurulu olan sektör, bugün yazılım, batarya mühendisliği ve veri analitiğiyle dönüşüm yaşıyor.  Aşçı, “1970’lerde hangi parça daha uzun ömürlüydü sorusuna yanıt arıyorduk. Bugünse hangi sistem daha akıllı diye soruyoruz. Türkiye’nin satış sonrası hizmet sektörü, emeği ve mühendisliği buluşturarak küresel tedarik zincirinde üst lige çıkabilir” şeklinde konuştu.

Benzinli araçların parça ihtiyacı sürecek

Elektrikli araçlardaki artışa rağmen, benzinli ve dizel araçların bakım ihtiyacının 2045’e kadar süreceğini belirten Aşçı, “Elektrikli araçlardaki büyüme bir süre yatay seyrederken, hibrit, hidrojen ve alternatif yakıtlı araçlar da ön plana çıkacak. Bu nedenle mekanik parça ihtiyacı uzun yıllar devam edecek. Ayrıca Çin’e de yedek parça ihracatı yapıyoruz. Bazı ürünleri de aldığımı gibi iade ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Firma sahibi Coşkun Bülbül ve oğlu Kerem, dolandırıcıların adlarını kullanarak müşteri mağduriyetine neden olduğunu belirtti. Dolandırıcılar, R. Konuk ismiyle dijital ortamda sahte bir kartvizit oluşturarak yedek parça satış anlaşmaları yapıyor ve ödemeleri aldıktan sonra müşterileri Zeki Otomotiv’in adresine yönlendiriyor.

SAHTE SİTE ÜZERİNDEN GERÇEK ADRES KULLANDILAR

Dolandırıcılar, kurdukları sahte internet sitesi üzerinden Zeki Otomotiv’in gerçek adresini kullanarak birçok kişiyi kandırdı. Bu durum, firma sahibi Coşkun Bülbül’ü ve mağdurları zor durumda bıraktı. Bülbül, her gün 5-6 kişinin dolandırıcılar tarafından dükkânlarına yönlendirildiğini belirterek, durumun ciddi boyutlara ulaştığını ifade etti.

DOLANDIRICILAR PARAYI ALIYOR, MAĞDURLARI GERÇEK FİRMAYA YÖNLENDİRİYOR

Dolandırıcılar, sahte satışlardan elde ettikleri paraları zimmetlerine geçirdikten sonra mağdurları Zeki Otomotiv’e yönlendiriyor. Bülbül, dolandırıcıların mağdurlara “Ben dükkânda değilim ama yeğenim orada, amcam orada” diyerek insanları kandırdığını anlattı. Bu olaylar sonucunda hem mağdurlar hem de Zeki Otomotiv büyük zarar gördü.

POLİS OPERASYONU DEVAM EDİYOR

Son olaylardan biri Sarıyer’de gerçekleşti. Bir vatandaş, internet sitesi üzerinden oto yedek parça almak için yaptığı anlaşmanın dolandırıcılık olduğunu fark edince polise başvurdu. Polis ekiplerinin düzenlediği operasyonla bir şüpheli gözaltına alındı ve cezaevine gönderildi. Ülke genelinde yürütülen operasyonlarda, dolandırıcıların sosyal medya ve sahte internet siteleri üzerinden yedek parça satışı yapıyormuş gibi göründükleri, ancak aslında hiçbir dükkân veya depolarının olmadığı belirlendi. Dolandırıcıların, meşru firmaların isim ve logolarını kullanarak dikkat çekmemeye çalıştıkları tespit edildi.

DENETİMLER ARTIYOR

Dolandırıcılar, polis takibinden kaçmak için farklı isimler ve sahte kimlikler kullanıyor, sürekli telefon numarası değiştiriyorlar. Gerçekleştirilen operasyonla 4 şüpheli gözaltına alındı. Şimdiye kadar Türkiye genelinde 43 nitelikli dolandırıcılık olayı aydınlatıldı ve artan bu tür olaylar nedeniyle denetimlerin sıklaştırılmasına karar verildi.

Otomotiv Satış Sonrası Ürün ve Hizmetleri Derneği’nin (OSS), 2024 Yılı İlk Çeyrek Sektörel Değerlendirme Anketi’ne göre; otomotiv satış sonrası pazarı 2024’ün ikinci çeyreğinde durgun bir seyir izledi. Ankete göre; 2024’ün ikinci çeyreğinde, 2023 yılının ikinci çeyreğine göre yurt içi satışlar dolar bazında ortalama yüzde 2,67 geriledi. Bu dönemde dağıtıcı üyelerin satışlarında dolar bazında yüzde 3,11 artış görülürken, üretici üyelerde dolar bazında yüzde 11,96 seviyesinde düşüş yaşandı.

İSTİHDAMLAR YAKIN SEYRETTİ

Ankete katılan üyelerin yüzde 31,7’si 2024 yılının ilk çeyreğine göre istihdamını artırdı. Üyelerin yüzde 48,3’ü söz konusu dönemde istihdamını korudu. Üretici ve dağıtıcı üyelerin istihdamları birbirine yakın seyretti. Anketin en dikkat çekici bölümlerinden birini de sektördeki problemler oluşturdu. Üyelerin, 2024’ün ikinci çeyreğinde gözlemlediği problemlerin başında yüzde 78,3 ile “Maliyetlerdeki aşırı artış” gelirken, “Nakit akışında yaşanan problemler” yüzde 61,7 ile ikinci sırada yer aldı.

FİYATLARDA DENGELENME GÖZLEMLENİYOR

Konuyla ilgili konuşan OSS Derneği Başkanı Ali Özçete, “Maliyet artışları ve nakit akışı sorunlarına rağmen, istihdamımızı koruyarak önemli bir başarıya imza attığımızı söyleyebiliriz. Her ne kadar kısa ve orta vadede tablolar kötümser olsa da sıfır araç satışlarında gerçekleşen pozitif oran uzun vade beklentilerini güçlü tutmaktadır. Ayrıca enflasyonla mücadele kapsamında yürütülen politikalar çerçevesinde döviz kurlarında yaşanan stabilizasyon ile birlikte yedek parça fiyatlarında dengelenme gözlemlemekteyiz” dedi.

ONLINE PARÇA SATIŞLARI YÜZDE 25 ARTACAK

“Teknolojinin getirdiği yenilikler ve sürdürülebilirlik odaklı stratejilerle, sektörümüzün 2025 yılında rekor seviyelere ulaşacağına inanıyoruz” diyen Motor Aşin’in CEO’su Saim Aşçı ise şunları söyledi: “Elektrikli araçlar daha az bakım gerektirmesine rağmen, batarya ve yazılım güncellemeleri gibi yeni hizmet ihtiyaçları doğuracak. Dijital servislerin ve online parça satışlarının toplam pazar içindeki payı yüzde 15’ten yüzde 25’e çıkacak​. Ayrıca, 2025 yılına kadar yerli üretim yedek parçaların ihracatında yüzde 12’lik bir artış bekleniyor.”

BAZI DETAYLARA GÖRE OSS ÜYELERİNİN DURUMU

– Üyelerin yüzde 48,3’ü “İş ve ciro kaybı”, yüzde 40’ı ise “kargo maliyeti ile teslimat problemleri” ve “istihdamda yaşanan problemler”i sektör için en büyük dördüncü sıkıntı olarak nitelendirdi. Yüzde 23,3’ü mevzuat değişikliklerine, yüzde 21,7’si de gümrüklerde yaşanan problemlere işaret etti.

–  Bir önceki ankette üretici üyelerin yüzde 26,7’si yatırım planlarken, yeni ankette bu oran yüzde 13’e düştü. Dağıtıcı üyelerde ise bu oran yüzde 36,7’den yüzde 24,3’e geriledi.

– Üreticilerin 2024 yılının ikinci çeyreğinde kapasite kullanım oranı ortalaması yüzde 75,22 olarak gerçekleşti. Bu oran 2024’ün ilk çeyreğinde yüzde 77,33 idi.

– Üretim 2023’ün aynı çeyreğine göre yüzde 2,17 oranında azaldı. 2024 yılının ikinci çeyreğinde üyelerin ihracatı, 2023 yılının ikinci çeyreğine göre dolar bazında yüzde 1,3 geriledi.