Türkiye’nin araç muayene sisteminde 2027’de başlayacak yeni dönem için ilk somut adım İstanbul’da atıldı. TURKA tarafından Arnavutköy Yeşilbayır Mahallesi’nde 2 bin 500 metrekare kapalı alan üzerine kurulan Yeni Nesil Araç Muayene Örnek Merkezi hizmete açıldı.

İki ağır vasıta ve üç binek araç olmak üzere toplam beş muayene kanalına sahip merkez, yalnızca araç muayenesi yapılan bir istasyon olmayacak. 15 Ağustos 2027’ye kadar yeni teknolojilerin, ekipmanların ve operasyon süreçlerinin gerçek araçlar üzerinde test edileceği merkez, aynı zamanda eğitim ve Ar-Ge çalışmalarında kullanılacak. Burada elde edilen sonuçlar, TURKA’nın 81 ilde kuracağı araç muayene merkezlerine aktarılacak.

‘Aracın MR’ını, tomografisini çekeceğiz’

Merkezin tanıtımında konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yeni dönemde araç muayenesinin yalnızca klasik bir kontrol işlemi olmaktan çıkarılacağını söyledi. 15 Ağustos 2027’ye kadar örnek istasyonda yeni teknolojilerin gerçek araçlar üzerinde deneneceğini belirten Uraloğlu, ekipman ve yazılımların karşılaştırılacağını, operasyon süreçlerinin de sahada test edileceğini ifade etti. Uraloğlu, yeni merkezlerde yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemlerinden yüksek çözünürlüklü kameralara, lazer ölçüm teknolojilerinden gelişmiş sensörlere ve robotik sistemlere kadar farklı teknolojilerin kullanılacağını belirterek, “Bu anlamda aracın MR’ını, tomografisini çekeceğiz” dedi.

81 ilde 352 merkez kurulacak

TURKA’nın planlamasına göre 15 Ağustos 2027’den itibaren Türkiye genelinde 249 sabit ve 103 mobil olmak üzere toplam 352 araç muayene merkezi hizmet verecek. Bu merkezlerde yaklaşık 900 muayene hattının bulunması öngörülüyor. Sistemde binek ve ticari araçların yanı sıra motosikletler ve traktör gibi tarım araçlarına yönelik mobil muayene hizmetleri de yer alacak.

TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer, yeni dönem için yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı planladıklarını açıkladı. Ezer, 81 ilde milyonlarca araca hizmet verecek yeni altyapının yalnızca fiziki merkezlerden ibaret olmadığını belirterek teknoloji, çalışan eğitimi, operasyon süreçleri ve araç sahibi deneyiminin birlikte ele alındığını söyledi.

Yapay zekâ kusur tespitinde devreye girecek

Yeni sistemin en dikkat çekici unsurlarından biri yapay zekâ olacak. Plaka ve araç tipi tanımadan karoser ve araç altındaki kusurların tespitine, lastik kontrollerinden araç boyutlarının ölçülmesine kadar birçok aşamada yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemlerinden yararlanılması planlanıyor. Yüksek çözünürlüklü kameralarla araçların alt bölümleri taranırken, karoserdeki hasarların belirlenmesi de mümkün olacak. Lastiklerin yanak bilgilerinin otomatik okunması, araç ve lastik uyumunun kontrol edilmesi ve diş derinliğinin temassız ölçülmesi de sistem kapsamında yer alacak. Çatlak, kesik ve balon gibi lastik kusurlarının da görüntü işleme teknolojileriyle belirlenmesi hedefleniyor.

Yeni merkezler sadece muayene istasyonu olmayacak

TURKA’nın planlarında araç muayenesinin ötesine geçen başka başlıklar da bulunuyor. 81 ilde kurulacak 249 sabit merkezin orman yangınlarında ilk müdahaleye destek verebilecek şekilde donatılması planlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmesi planlanan çalışmayla, merkezlerde uygun yangın söndürme ekipmanlarının bulundurulması ve çalışanlara ilk müdahale eğitimi verilmesi hedefleniyor.

Merkezlerin doğal afet ve acil durumlarda, kamu kurumlarının koordinasyonuyla farklı amaçlarla kullanılabilmesi de planlamada yer alıyor. Bu kapsamda bazı merkezlerin ihtiyaç halinde sahra hastanesi olarak değerlendirilebilmesi öngörülüyor.

Yeni nesil araç muayenesinde 10 önemli değişiklik

1- Yapay zekâ ile kusur tespiti

• Araçtaki bazı kusurlar yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemleriyle tespit edilecek.
• Böylece teknisyenin değerlendirmesi görsel ve dijital verilerle desteklenecek.

2- Araç “temassız” taranacak

• Yüksek çözünürlüklü kameralar ve lazer sistemleriyle aracın altı, karoserisi ve çeşitli bölümleri taranabilecek.
• Bakan Uraloğlu’nun ifadesiyle araçların adeta “MR’ı ve tomografisi” çekilecek.

3- Lastik kontrolü otomatikleşecek

• Lastiğin yanak bilgileri otomatik okunabilecek.
• Diş derinliği temassız ölçülebilecek.
• Çatlak, kesik ve balon gibi kusurlar yapay zekâ destekli kameralarla tespit edilebilecek.

4- Bazı kontroller araç hareket halindeyken yapılabilecek

• Araç tamamen sabitlenmeden bazı ölçüm ve taramalar gerçekleştirilebilecek.
• Bu uygulamanın işlem sürelerinin azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

5- Robotlar devreye girecek

• Far ve aydınlatma kontrollerinde robotik sistemlerden yararlanılacak.
• Ölçümlerin daha standart ve otomatik hale getirilmesi amaçlanıyor.

6- Muayene süreci ekrandan canlı izlenebilecek

• Araç sahibi, aracının muayenenin hangi aşamasında olduğunu takip edebilecek.
• Sonuçlara dijital ortamdan erişebilecek.

7- Muayene verileri anlık olarak dijital sisteme aktarılacak

• Yapılan kontroller, görüntü ve ölçüm verileriyle birlikte dijital rapora aktarılacak.
• Böylece teknisyenin yaptığı işlemlerin de dijital olarak izlenebilmesi planlanıyor.

8- 81 ilde aynı standart hedefleniyor

• Merkezi veri yönetimi ve ortak dijital altyapıyla farklı şehirlerdeki istasyonlarda aynı operasyon standardının uygulanması hedefleniyor.
• Yeni sistemin yaklaşık 352 merkez ve 900 muayene hattıyla hizmet vermesi planlanıyor.

9- Bekleme süresinin azaltılması hedefleniyor

• Dijital yönlendirme, otomatik ölçümler ve daha verimli istasyon tasarımıyla işlemlerin hızlandırılması planlanıyor.
• Bekleme alanlarında araç sahibi, muayenenin durumunu ekranlardan takip edebilecek.

10- Kartla ödemede komisyon kalkıyor

• 15 Ağustos 2027’den itibaren kredi ve banka kartıyla yapılan muayene ödemelerinde ek komisyon alınmayacak. Bu, araç sahiplerini doğrudan ilgilendiren en somut değişikliklerden biri.