Ticaret savaşları otomotivi kuşattı

Avrupa Birliği’nin menşei kuralı ve ABD–AB Çerçeve Anlaşması’nın Türkiye’yi dışarıda bırakma riski taşıdığını belirten OSD Başkanı Cengiz Eroldu, “Türkiye elindeki araçlarla sanayisini savunuyor. Ek mali yükümlülükler ve ÖTV düzenlemeleri bu stratejinin parçası” dedi.

Küresel ekonomide pandemi sonrası başlayan yeni ticaret savaşı dalgası, otomotiv sektörünü derinden etkiliyor. Otomotiv Sanayii Derneği’nin (OSD) 2025 yılı ilk dokuz aylık değerlendirme toplantısında konuşan Başkan Cengiz Eroldu, “Her ülke kendi üreticisini koruma moduna geçti. ABD’den Avrupa’ya, Çin’den Hindistan’a kadar herkes iç pazarını güçlendirmeye odaklandı. Bu durum, bizim gibi ihracat temelli sanayiler için yeni bir sınav anlamına geliyor” ifadelerini kullandı. Eroldu, özellikle Çin’in yaptırımlara rağmen ihracatta yüzde 12’nin üzerinde artış kaydettiğini hatırlatarak, “Çin, iç pazarındaki üretim fazlasını dışa ihraç ederek küresel rekabeti sertleştiriyor. Bu baskının önümüzdeki yıllarda da devam etmesi bekleniyor” dedi.

Menşei kıstası Türkiye’yi Gümrük Birliği dışına itebilir

Eroldu’nun altını çizdiği en kritik başlıklardan biri Avrupa Birliği’nin menşei şartı girişimi oldu. AB’nin kamu ihalelerinde yalnızca AB27 içinde üretilen parçaları ‘Avrupa menşeli’ sayma hazırlığında olduğunu belirten Eroldu, “Bu yaklaşım Türkiye gibi Gümrük Birliği üyesi olmayan ancak entegre üretim ağına sahip ülkeleri dışarıda bırakabilir. Türkiye’yi fiilen Gümrük Birliği dışına itebilir. Kamyon, otobüs ve ticari araç üreticilerimiz bundan doğrudan etkilenir. Aslında bu uygulama, hem Gümrük Birliği’nin ruhuna hem de mevcut konvansiyon kurallarına aykırı” dedi. Eroldu, AB’nin bu yaklaşımının, Çin’in Türkiye, Fas ve Sırbistan gibi ülkeler üzerinden Avrupa pazarına dolaylı girişini engelleme amacı taşıdığını ancak Türkiye’yi haksız biçimde cezalandırma riski bulunduğunu vurguladı.

ABD–AB Çerçeve Anlaşması rekabeti bozdu

Bir diğer tehdit olarak ABD–AB Çerçeve Anlaşmasına dikkat çeken Eroldu, “Anlaşmaya göre, Amerika’dan Avrupa’ya ihraç edilen araçlara sıfır gümrük vergisi, Avrupa’dan ABD’ye gönderilen araçlara ise %15 vergi uygulanıyor. Ancak Türkiye’den ABD’ye ihraç edilen araçlarda bu oran %25. Bu tablo, üretimi Türkiye’den değil Avrupa’dan yapmayı avantajlı hale getiriyor. Yani Türkiye, anlaşma dışı kaldığı için doğrudan rekabet dezavantajına sahip. Bu da yeni yatırımların yönünü etkileyebilir. Bu konuda Türkiye’nin ilgili bakanlıkları süreci yakından takip ediyor. Biz de sektörel düzeyde istişare halindeyiz. Türkiye bu konuda pasif değil, aksine pozisyonunu koruma çabasında” diye konuştu.

Ek mali yükümlülüklerle aktif savunma

Eroldu, Türkiye’nin dış ticarette aktif koruma önlemleri aldığını vurguladı. Eylül ayında devreye giren ek mali yükümlülüklerle, Avrupa Birliği ve Serbest Ticaret Anlaşması kapsamı dışındaki ülkelerden yapılan ithalatın vergilendirildiğini söyleyen Eroldu şunları söyledi: “Bu düzenleme Çin, Japonya, Güney Afrika gibi ülkelerden yapılan ithalatı kapsıyor. Yani hükümet burada açıkça sanayiyi koruma refleksi gösterdi. Bu kararlar, ticaret dengesindeki olumsuz tabloyu hafifletecektir. Temmuz ayında yürürlüğe giren ÖTV düzenlemesi de iç pazarda yerli payındaki düşüşü frenledi.  Yerli payı yüzde 24’lerden yüzde 30 seviyesine çıktı. Bu, düzenlemenin doğru yönde etkisini gösteriyor.”

Sanayi büyüyor ama kapasite baskı altında

“OSD verilerine göre, 2025’in ilk dokuz ayında otomotiv sanayi üretimi yüzde 3, ihracat adetsel bazda %6, değer bazında ise %12 arttı. Buna rağmen kapasite kullanım oranlarında düşüş yaşanıyor” diyen Eroldu, “Yatırımlar devreye girmeye başladı ancak Avrupa pazarının zayıflığı ve iç pazardaki yerli oranının düşmesi kapasiteyi baskılıyor. Sektörde yılın en önemli gelişmeleri arasında Oyak Renault’un Boreal, Tofaş’ın K9 ve Hyundai’nin elektrikli araç yatırımları, Otokar–Daimler iş birliği ve Togg’un yeni modeli öne çıkıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye aktif savunmada

Türkiye’nin bu süreçte pasif değil, aktif savunma stratejisiyle hareket ettiğini belirten Eroldu, “Ticaret savaşları sertleşiyor, dünya bloklaşıyor. Türkiye, elindeki araçlarla sanayisini savunuyor. Ek mali yükümlülükler, vergi düzenlemeleri, yatırım teşvikleri — bunların hepsi aynı stratejinin parçaları. Hükümet bizimle istişare halinde. Türkiye bu dönemi sanayisini koruyarak atlatmaya çalışıyor” açıklamasını yaptı.